در این مطلب گزارش هفتگی سینما در بازه ۱۸ تا ۲۴ دسامبر ۲۰۲۵ را خواهیم داشت؛ که مروری است بر مهم‌ترین اتفاق‌ها، خبرها و تحولات سینمای ایران و جهان در روزهایی پرخبر و پرتلاطم. از اکران آثار تازه و واکنش منتقدان و مخاطبان، تا اعلام فهرست‌های اولیه جوایز معتبر، درخشش فیلم‌های ایرانی در رویدادهای بین‌المللی و ثبت لحظات تلخِ وداع با چهره‌های اثرگذار هنر، این گزارش می‌کوشد تصویری منسجم از جریان‌های غالب سینما در یک هفته ارائه دهد و مخاطب را در جریان آنچه بر پرده‌ها، جشنواره‌ها و فضای خبری سینما گذشته است، قرار دهد.

فیلم‌های تازه منتشرشده

• آواتار: آتش و خاکستر (Avatar: Fire and Ash) – سومین قسمت فرنچایز پرفروش «آواتار» به کارگردانی جیمز کامرون از ۱۹ دسامبر اکران شد و خانواده جیک سالی را در ماجرایی تازه و درگیر رویارویی با قبیله‌ای دشمن به نام «مردمان خاکستر» دنبال می‌کند[1]. این فیلم افتتاحیه قدرتمندی داشت و طی روزهای اول در آمریکای شمالی ۸۸ میلیون دلار فروش کرد[2]. با این حال، واکنش منتقدان نسبت به قسمت سوم کامرون کمی محتاطانه‌تر بود؛ «آتش و خاکستر» در راتن‌تومیتوز امتیاز ۶۶٪ را از منتقدان کسب کرده است (پایین‌ترین حد در میان فیلم‌های کارگردان) اما تماشاگران استقبال گرمی نشان داده‌اند و امتیاز ۹۱٪ را به آن داده‌اند[3]. همچنین امتیاز کاربران IMDb برای این فیلم ۷٫۶ از ۱۰ گزارش شده است که اندکی پایین‌تر از قسمت اول ولی بالاتر از قسمت دوم مجموعه است[4].
• «از خواب برخیز مرده» (Wake Up Dead Man: A Knives Out Mystery) – جدیدترین قسمت از سری معمایی «چاقوکشی» (Knives Out) به کارگردانی ریان جانسن این هفته پس از یک اکران محدود، در ۱۲ دسامبر به صورت جهانی روی نتفلیکس عرضه شد[5]. در این فیلم کارآگاه بنوا بلان (با بازی دنیل کریگ) معمای قتل تازه‌ای را در فضایی مملو از اشارات مذهبی و نمادین حل می‌کند[6]. منتقدان استقبال بسیار گرمی از این قسمت کرده‌اند؛ امتیاز منتقدان و تماشاگران در راتن‌تومیتوز هر دو حدود ۹۴٪ است که این فیلم را به تحسین‌شده‌ترین اثر فرنچایز تبدیل کرده است[7]. «از خواب برخیز مرده» حتی در جشنواره فیلم تورنتو ۲۰۲۵ نیز اولین نمایش خود را با نقدهای مثبتی پشت سر گذاشت و بسیاری آن را یکی از بهترین فیلم‌های معمایی سال دانسته‌اند.
• فیلم‌های جدید در سینمای ایران – با آغاز زمستان، چرخه اکران داخلی نیز شاهد ورود دو فیلم تازه بود. فیلم «احمد» به کارگردانی امیرعباس ربیعی از ۲۴ دسامبر (۳ دی) روی پرده رفت. این فیلم برای نخستین بار نقش مؤثر شهید احمد کاظمی را در ساعات اولیه امدادرسانی پس از زلزله دلخراش بم به تصویر می‌کشد[8]. همچنین انیمیشن سینمایی «افسانه سپهر» به کارگردانی عماد رحمانی و مهرداد محرابی از همین تاریخ اکران شد که داستان ماجراجویی پسری به نام سپهر و یوزپلنگ همراهش در جستجوی والدینش را روایت می‌کند[9]. این دو اثر که تازه به فهرست اکران افزوده شده‌اند، در هفته اول نمایش مخاطبان محدودی جذب کردند و فروش افتتاحیه ناچیزی داشتند[8][9]. با این حال، اضافه‌شدنشان تنوعی به گیشه زمستانی بخشیده و در کنار کمدی‌های پرفروش پاییز مورد توجه رسانه‌های داخلی قرار گرفته است[10][11].

جشنواره‌ها و مراسم‌ها

• اسکار ۲۰۲۶ – فهرست‌های کوتاه: آکادمی علوم و هنرهای سینما فهرست اولیه نامزدهای اسکار دوره ۹۸ام را در بخش‌های مختلف اعلام کرد. در این فهرست ۱۵ فیلم برای شاخه بهترین فیلم بین‌المللی معرفی شدند که از جمله آن‌ها فیلم «یک تصادف ساده» ساخته جعفر پناهی (به نمایندگی از فرانسه) است[12]. همچنین در شاخه بهترین فیلم مستند بلند، مستند «Ozak Yollar» ساخته سارا خاکی و محمدرضا عینی (دو مستندساز ایرانی) توانست به فهرست اولیه راه یابد[12]. حضور سینماگران ایرانی در دو بخش بین‌المللی و مستند بلند، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشت و نتیجه نهایی نامزدها روز ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶ اعلام خواهد شد[13].
• جوایز گلدن گلوب ۲۰۲۶ – نامزدها: فهرست نامزدهای هشتاد و سومین دوره جوایز گلدن گلوب نیز این هفته منتشر شد. در بخش سینمایی، فیلم جدید پل توماس اندرسن با عنوان «نبردی پس از دیگری» با ۹ نامزدی پیشتاز شد و در بخش تلویزیونی سریال «نیلوفر سفید» شش نامزدی کسب کرد[14]. نکته قابل توجه برای سینمای ایران اینکه فیلم «یک تصادف ساده» ساخته جعفر پناهی در چهار رشته نامزد شده است: بهترین فیلم درام، بهترین کارگردانی، بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان و بهترین فیلمنامه[15][16]. این دستاورد چشمگیر، نام جعفر پناهی را در کنار بزرگان سینمای جهان در مراسم پیش رو قرار می‌دهد. مراسم اهدای جوایز گلدن گلوب ۱۹ ژانویه ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد.
• جشنواره سینماحقیقت: نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران (سینماحقیقت) در تهران به کار خود پایان داد و برگزیدگان خود را معرفی کرد. در آیین اختتامیه که ۱۶ دسامبر (۲۵ آذر) برگزار شد[17]، نشان فیروزه بهترین فیلم جشنواره به مستند «برای دخترم» به تهیه‌کنندگی مهدی عوض‌زاده، هاشم مسعودی و مجتبی احسانی اهدا گردید[18]. همچنین جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران به مستند «کابوک» ساخته جعفر صادقی رسید[19]. این دوره جشنواره با نمایش ده‌ها مستند داخلی و خارجی همراه بود و به گفته برگزارکنندگان، رقابت نزدیک آثار در بخش‌های مختلف، نشان از رشد کیفی مستندسازی در ایران داشت.
• موفقیت جهانی یک فیلم ایرانی: فیلم سینمایی «زمستان بود» به کارگردانی وحید پرشاد در جشنواره بین‌المللی پگاسوس برزیل خوش درخشید[20]. این جشنواره مستقل که ۹ دسامبر در ریو دوژانیرو برگزار شد[21]، میزبان آثاری از کشورهای مختلف بود. «زمستان بود» توانست با دریافت جوایز متعدد (از جمله جایزه ویژه بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و چندین جایزه بازیگری و فنی) بیشترین افتخارات این دوره را از آن خود کند[22]. کسب این تعداد جایزه از سوی هیأت داوران پگاسوس، این فیلم ایرانی را به عنوان یکی از آثار شاخص جشنواره مطرح کرد[23] و بار دیگر توانمندی سینمای ایران در عرصه جهانی را به نمایش گذاشت.

رخدادهای مربوط به هنرمندان

• درگذشت احسان صدیقی – در یک خبر اندوه‌بار، احسان صدیقی مستندساز جوان ایرانی در ۲۲ دسامبر (اول دی) در ۴۴ سالگی پس از تحمل دوره‌ای بیماری درگذشت[24]. صدیقی کارگردان مستند «بازی برنده‌ها» بود که تنها چند روز پیش از فوت، در اختتامیه جشنواره سینماحقیقت ۱۹ موفق به دریافت جایزه ویژه دبیر جشنواره شده بود[25]. او در آن مراسم با امیدواری از غلبه بر بیماری سخن گفت، اما متأسفانه به فاصله کوتاهی جامعه مستندسازی ایران یکی از چهره‌های خلاق خود را از دست داد. رئیس سازمان سینمایی و مرکز گسترش سینمای مستند با صدور پیام‌هایی، درگذشت این فیلمساز خوش‌آتیه را به خانواده و همکارانش تسلیت گفتند[26][27].
• درگذشت حمید طالقانی – حمید طالقانی بازیگر و کارگردان پیشکسوت سینما و تلویزیون ایران نیز این هفته بر اثر سرطان کبد چشم از جهان فروبست[28]. طالقانی متولد ۱۳۴۴ در تهران بود و با ایفای نقش در فیلم سینمایی «دبیرستان» در دهه ۶۰ به شهرت رسید[29]. او در آثار سینمایی مشهوری چون «یاس‌های وحشی»، «مردی شبیه باران» و «خط آتش» به ایفای نقش پرداخت و دو فیلم «رهاتر از دریا» و «آشیانه‌ای برای زندگی» را نیز کارگردانی کرد[30]. در پی درگذشت این هنرمند، خانه سینما با صدور پیامی ضمن تأیید خبر، فقدان او را به جامعه هنری و خانواده‌اش تسلیت گفت[31].
• درگذشت سر تام استپارد – سر تام استپارد نمایشنامه‌نویس و فیلمنامه‌نویس برجسته بریتانیایی در سن ۸۸ سالگی درگذشت[32]. استپارد که طی شش دهه با نمایشنامه‌های هوشمندانه و عمیق خود (از جمله «روزنکرانتز و گیلدنسترن مرده‌اند») شهرت جهانی داشت، سال ۱۹۹۹ برای نگارش فیلم‌نامه «شکسپیر عاشق» موفق به دریافت جایزه اسکار و گلدن‌گلوب شد[33][34]. به گفته خانواده‌اش، او در منزل خود در کنار عزیزان و در آرامش چشم از جهان فروبست[34]. جامعه هنری بریتانیا در سوگ این نابغه ادبیات نمایشی فرو رفت و بسیاری از چهره‌ها از شوخ‌طبعی، نبوغ و تأثیر عمیق او بر تئاتر و سینما تجلیل کردند[35][36].
• درگذشت جیمز رانسون – جیمز رانسون بازیگر آمریکایی که برای بازی در نقش زیگی سابوتکا در سریال «وایر» و ادی کاسپراک در فیلم ترسناک «آن: بخش دوم» شناخته می‌شد، در ۴۶ سالگی به زندگی خود پایان داد[37]. پیکر رانسون در ۱۸ دسامبر در منزلش پیدا شد و گزارش‌ها حاکی از آن است که او بر اثر خودکشی درگذشته است. این بازیگر طی دو دهه اخیر در فیلم‌هایی چون «نسل‌کشی»، «تلفن سیاه ۲» و «آنچه یافتیم» نیز حضور داشت[38]. خبر درگذشت تکان‌دهنده او بازتاب گسترده‌ای در محافل هنری داشت و هم‌بازی‌هایش در پیام‌هایی از استعداد و شخصیت او تجلیل کردند.
• درگذشت پیتر گرین – پیتر گرین بازیگر آمریکایی که به خاطر ایفای نقش شخصیت‌های منفی در فیلم‌های دهه ۹۰ شناخته شده بود، در سن ۶۰ سالگی در نیویورک درگذشت[39]. گرین با بازی در نقش خلافکار بدنام (زد) در فیلم کلاسیک «داستان عامه‌پسند» کوئنتین تارانتینو و همچنین نقش دشمن اصلی در فیلم کمدی «ماسک» (در برابر جیم کری) به شهرت رسید[40][41]. جسد او در آپارتمانش پیدا شد و علت مرگ هنوز اعلام نشده است[42]. مدیر برنامه‌های گرین او را یکی از بهترین بازیگران نقش مکمل توصیف کرد و فاش ساخت که وی تا زمان مرگ روی دو پروژه جدید کار می‌کرد[43]. سینمادوستان نقش‌آفرینی‌های خاطره‌انگیز او را در فیلم‌هایی چون «مظنونان همیشگی» و «روز تمرین» به یاد خواهند داشت.

سایر اخبار سینمایی

• توافق آمازون و نتفلیکس بر سر جیمز باند – در رویدادی غیرمنتظره در صنعت سینما، کمپانی آمازون (صاحب استودیوی متروگلدوین‌مایر) حق پخش مجموعه فیلم‌های کلاسیک «جیمز باند» را به رقیب خود نتفلیکس واگذار کرد[44]. بر اساس این توافق، از ۱۵ ژانویه ۲۰۲۶ تعدادی از عناوین مشهور جیمز باند – از جمله «روز دیگری بمیر»، «اسکای‌فال»، «ذره‌ای آرامش» و «زمانی برای مردن نیست» – به مدت سه ماه روی پلتفرم نتفلیکس در دسترس خواهند بود[44]. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که آرشیو کامل فیلم‌های باند در مالکیت آمازون است و نشان‌دهنده تغییری در راهبرد همکاری میان غول‌های استریمینگ محسوب می‌شود. تحلیل‌گران صنعت، این معامله را تلاشی از سوی آمازون برای بهره‌برداری بیشتر از مجموعه باند و همچنین اقدامی از طرف نتفلیکس برای جذب مخاطبان عاشق نوستالژی تعبیر کرده‌اند.
• احتمال حضور رونالدو در «سریع و خشمگین» – وین دیزل، بازیگر و تهیه‌کننده اصلی مجموعه فیلم‌های سریع و خشمگین (Fast & Furious)، فاش کرد که برای ابرستاره فوتبال کریستیانو رونالدو یک نقش ویژه در قسمت بعدی این فرنچایز نوشته شده است[45]. دیزل با انتشار عکسی مشترک با رونالدو در اینستاگرام، به شایعات پیوستن این بازیکن پرتغالی به دنیای فیلم‌های اکشن دامن زد و نوشت: «همه از من می‌پرسیدند آیا رونالدو وارد دنیای سریع و خشمگین خواهد شد… باید بگویم ما نقشی برای او نوشته‌ایم»[45]. هنوز جزئیات بیشتری از این نقش احتمالی منتشر نشده است، اما خبر مذکور گمانه‌زنی‌ها را درباره حضور رونالدو به عنوان یک شخصیت مهمان در Fast X: Part 2 یا قسمت یازدهم این مجموعه تقویت کرده است. در صورت تحقق این همکاری، رونالدو به جمع دیگر چهره‌های ورزشی که در سری فیلم‌های سریع و خشمگین حضور افتخاری داشته‌اند (مانند راک) خواهد پیوست و می‌تواند برای هواداران سینما و فوتبال جذابیت دوچندانی بیافریند.
• فیلم جعفر پناهی در فهرست اوباما – باراک اوباما رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده طبق روال سالانه خود فهرست منتخب کتاب‌ها، فیلم‌ها و ترانه‌های محبوبش در سال ۲۰۲۵ را منتشر کرد. در بین ۱۱ فیلم برتر سال از نگاه اوباما، فیلم «یک تصادف ساده» ساخته جعفر پناهی به چشم می‌خورد که به‌عنوان سومین فیلم مورد علاقه اوباما در سال ۲۰۲۵ معرفی شده است[46][47]. اوباما در یادداشت خود اشاره کرده که امیدوار است مردم با دیدن فهرست او موارد جدیدی برای لذت بردن پیدا کنند[48]. قرار گرفتن آخرین ساخته پناهی (که به نمایندگی از سینمای فرانسه در جشنواره‌ها حضور داشت) در لیست شخصی رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، بازتابی از توجه جهانی به این فیلم و جایگاه والای آن در میان آثار سال است. این اتفاق توسط بسیاری از رسانه‌های بین‌المللی منعکس شد و برای سینمای ایران مایه افتخار قلمداد گردید.

منابع:

1. [3][4] افتتاحیه و واکنش‌ها به فیلم «آواتار: آتش و خاکستر»
2. [2] گزارش فروش افتتاحیه «آواتار ۳» در سینماسینما
3. [7] استقبال منتقدان از «از خواب برخیز مرده: معمایی از چاقوکشی» (Knives Out 3)
4. [8][9] معرفی فیلم‌های جدید «احمد» و «افسانه سپهر»
5. [12] حضور فیلم جعفر پناهی و مستند ایرانی در فهرست اولیه اسکار ۲۰۲۶
6. [15][16] نامزدی‌های فیلم پناهی در جوایز گلدن گلوب ۲۰۲۶
7. [18] بهترین فیلم جشنواره سینماحقیقت ۱۴۰۴
8. [23] موفقیت فیلم «زمستان بود» در جشنواره پگاسوس برزیل
9. [25] درگذشت احسان صدیقی پس از تقدیر در جشنواره حقیقت
10. [49] خبر درگذشت حمید طالقانی و کارنامه هنری او
11. [50][51] درگذشت تام استپارد و دستاوردهای وی
12. [37] درگذشت جیمز رانسون و نقش‌های شاخص او
13. [40] خبر درگذشت پیتر گرین و نقش‌های منفی معروفش
14. [44] توافق آمازون و نتفلیکس بر سر حق پخش فیلم‌های جیمز باند
15. [45] اظهارات وین دیزل درباره نقش‌آفرینی احتمالی کریستیانو رونالدو
16. [46][47] انتخاب فیلم «یک تصادف ساده» در فهرست منتخب باراک اوباما