مستند «نازا» (Naza – 2026) فراتر از یک افشاگری تکان‌دهنده‌ی ژورنالیستی پیرامون حمام خون غزه، کالبدشکافی هولناکِ دگردیسی «جنایت جنگی» به یک «پروتکل اداری و الگوریتمی» است. فیلم با تمرکز بر بازه‌ی زمانی سهمگین ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، تاریخیت یک فاجعه‌ی زنده را ثبت می‌کند و در فرود تلخ خود به این واقعیت دهشتناک هشدار می‌دهد که این چرخه‌ی انهدام و کشتار هنوز متوقف نشده و همچنان بی‌وقفه به پیش می‌تازد. عنوان فیلم مستقیماً از دل یک فریب زبانی و سازوکار سرکوب متولد می‌شود؛ اصطلاح نظامی عبری «نزک آگاوی» (Nezek Agavi / נזק אگبی) که در دستور زبان جنگ به «خسارت جانبی» ترجمه می‌شود، اما مخفف اداری آن در ارتش اسرائیل، کلمه‌ی رعب‌آور «نازا» را می‌سازد. در ترمینولوژی تکنولوژیک ماشین جنگ، «نازا» همان زنان، کودکان، نوزادان و غیرنظامیانی هستند که نه تصادفاً، بلکه با محاسبات دقیق ریاضی و با ضریب خطای محاسبه‌شده در کنار یک هدف نظامی به خاکستر تبدیل می‌شوند. فیلمساز با این تسمیه‌زداییِ بی‌رحمانه، از همان آغاز نقاب ادبیات حقوقی را کنار می‌زند تا نشان دهد کانون کل این مستند، شهادت بر کشتار سیستماتیک و سازمان‌یافته‌ی کسانی است که سیستم آن‌ها را پیشاپیش به مثابه‌ی اعدادی بی‌ارزش و ارقامی زاید در ترازنامه‌ی آتش ثبت کرده است.
از منظر فرم و بوطیقای سینمای مستند، اثر در مرز میان یک مستند تحقیقیِ افشاگرایانه (Investigative Documentary) و جستار-فیلمی فیلسوفانه (Essay Film) حرکت می‌کند. تمهید بصری مرکزی فیلم در مصاحبه‌ها، واجد دلالتی عمیقاً اگزیستانسیال و دلهره‌آور است: گفتگوها با افسران اطلاعاتی، تکنسین‌ها و اپراتورهای ماشین جنگی نه در اتاق‌های بسته و رسمی، بلکه در تاریکیِ سردِ پشت‌بام‌های شهر تل‌آویو ضبط شده است. دوربین آگاهانه چهره‌ی راویان را نمی‌پوشاند، بلکه آن‌ها را در سیاهیِ مطلق و به صورت «سیلوئت» (هاله‌هایی تاریک و بی‌فرم) قاب می‌گیرد؛ اشباحی بدون هویتِ فردی که گویی چرخ‌دنده‌های بی‌روح یک اراده‌ی برترند. این بام‌نشینی، استعاره‌ای فرمال از پان‌پتیکون فوکویی و برج دیده‌بانی مسلط است؛ جلادانی در ارتفاع که از بلندا به شهری درخشان خیره شده‌اند و با فرمان‌های چندکلیکی، جهنمی زمینی را در جغرافیایی دیگر رقم می‌زنند.
ضرباهنگ اثر بر پایه‌ی یک مونتاژ متقاطع و کنترپوانتال (هم‌نشینی تضادها) بنا شده است. دوربین در حالی که صدای سرد، تخت و اداری اپراتورها را پخش می‌کند که از اصابت بمب‌های سنگین، چند تکه شدن استخوان‌ها و ریزش برج‌های مسکونی سخن می‌گویند، تصاویری آرام، تجملی و بی‌خیال از زندگی روزمره‌ی شهروندان در میان آسمان‌خراش‌های تل‌آویو، کافه‌ها و خیابان‌های مدرن را به رخ می‌کشد. این گسست و فاصله بصری، مخاطب را با دهشتِ «ابتذال شر» آرنتی روبرو می‌سازد: فاصله‌ی میان زندگی امن و سرخوشانه‌ی یک کلان‌شهر اروپایی‌مآب تا ویرانه‌های خفه‌کننده‌ی غزه، تنها چند ده کیلومتر است، اما در ذهنیت ساکنان این برج‌ها، فاجعه به کلی از حوزه‌ی دید زدوده شده است. مستند در این نقطه به تبارشناسی تاریخی منظر شهری رجوع می‌کند و با نقد این گزاره و مثل قدیمی که «تل‌آویو از دل شن‌ها بیرون آمد»، نشان می‌دهد که این تجدد ادعایی نه بر پهنه‌ای خالی، بلکه بر زمین‌های غصب‌شده و تاریخ مدفون دیگری سر برآورده است؛ تداوم سنتی استعماری که در آن محو فیزیکی ابژه‌ها، شرط برپایی این توهم مدرن بوده است.
روایت فیلم در فصول پنج‌گانه‌ی خود («تل‌آویو»، «لوندر»، «بابا کجاست؟»، «منطقه نابودی» و «دپارتمان بی‌بی») لایه‌های پنهان این انقیاد فناورانه را کالبدشکافی می‌کند؛ سازوکاری که با دگرگونی روانشناختی ارتش پس از حملات هفت اکتبر شدت گرفت، جایی که گزاره‌ای تمامیت‌خواهانه به باور جمعی بدل شد: «هیچ انسان بی‌گناهی در غزه وجود ندارد». فیلم عیان می‌سازد که این کارخانه‌ی کشتار حاصل یک‌شبه‌ی جنگ کنونی نیست، بلکه محصول زیرساخت‌هایی است که از سال ۱۹۶۷ با تسلط کامل بر شبکه‌های مخابراتی، دکل‌ها، خطوط تلفن و تمام درگاه‌های دیجیتال غزه پایه‌ریزی شده است؛ سرزمینی که به بزرگ‌ترین آزمایشگاه انسانی تاریخ برای تمرینِ استراق‌سمع، مانیتورینگ مگادیتا و سایبرنتیک تبدیل شد. هوش مصنوعی موسوم به «لوندر» (Lavender) وارد صحنه می‌شود تا ده‌ها هزار فلسطینی را تنها بر مبنای تشابه الگوریتمی نشانه‌گذاری کند. یکی از تکنسین‌ها با خونسردی تهوع‌آوری منطق سیستم را توضیح می‌دهد: کافی است پروفایلی داده‌ای از سوژه بسازی و به الگوریتم بسپاری؛ اگر الگوها همپوشانی داشتند، شلیک قطعی است؛ درست شبیه تفکیک و تطابق ویژگی‌های بیولوژیک یک سگ از یک گربه در هوش مصنوعی. در این هندسه‌ی بی‌رحم، این الگوریتم است که تعیین می‌کند چه کسی حق حیات دارد و چه کسی باید نابود شود؛ و همان‌طور که یکی از مصاحبه‌شوندگان تصریح می‌کند: «اگر سیستم تصمیم بگیرد کسی باید بمیرد، او بی‌تردید خواهد مرد؛ سازوکار در آنجا این‌گونه اداره می‌شود.»
سپس سیستم شوم دیگری به نام «بابا کجاست؟» (?Where’s Daddy) وظیفه را تکمیل می‌سازد؛ سیستمی که هدف را در بیرون رها می‌کند و تلفن همراه او را رصد می‌کند تا لحظه‌ای که فرد وارد خانه‌اش شود و کنار همسر و فرزندانش بنشیند، تا موشک در فضایی بسته و در میان غیرنظامیان منفجر شود. در نهایت، مفهوم «منطقه نابودی» (The Kill Zone) قانون را به تعلیق درمی‌آورد؛ خطوط نامرئی روی نقشه که عبور هر جاندار متحرکی از آن—حتی پیرزنی به دنبال آب یا کودکی در پی نان—او را رسماً به یک «نازا» و هدفِ شلیک بلافاصله بدل می‌سازد. در امتداد این منطق، پاکسازی سیستماتیک محلات و راندن اجباری ساکنان نه با انگیزه نظامی، بلکه با استراتژی امحای حافظه انجام می‌گیرد؛ یکی از مجریان اعتراف می‌کند که خانه‌ها را تعمداً به آتش می‌کشند تا اثاثیه، آلبوم‌های خانوادگی و اسناد هویتی بسوزد و به بیان خودشان «تاریخ پاک شود». و در پاسخ به این پرسش که اگر مردمی نخواهند یا نتوانند خانه‌هایشان را در میان بمباران ترک کنند چه بر سرشان می‌آید، راوی با بی‌اعتنایی محضی پاسخ می‌دهد: «تنها باید خیلی خوش‌شانس باشند.»
ابعاد این دوزخ به نقطه‌ای می‌رسد که شمار قربانیان دیگر در ارقام آماری نمی‌گنجد؛ راویان معترفند که حجم کشتار آن‌چنان سهمگین، پیوسته و متراکم بوده که هیچ‌کس توان شمارش تلفات را ندارد. تصویری که از جغرافیای غزه ترسیم می‌شود، هول‌انگیز و فاجعه‌بار است: انبوهی از اجساد رهاشده زیر آوارها و در بیابان‌ها که نیروها حتی رغبتی به جمع‌آوری آن‌ها ندارند و طعمه‌ی حیوانات و سگ‌های ولگرد می‌شوند. اما تکان‌دهنده‌ترین بخش روانشناختی اثر، فاصله‌گیری عاطفی این اپراتورها در تاریکی بام است؛ جایی که آن‌ها جنگ را نه یک فاجعه، بلکه پدیده‌ای شبیه به بازی‌های ویدیویی (Video Games) توصیف می‌کنند؛ کلیک‌هایی تمیز، مهیج و لذت‌بخش پشت مانیتور که هیچ بوی گوشت سوخته‌ای از آن به مشام نمی‌رسد. یکی از مصاحبه‌شوندگان با بی‌رحمی اعتراف می‌کند که پس از صدها عملیات کشتار حتی احساس نیاز به روان‌درمانگر و تراپیست هم نداشته است؛ چرا که هوش مصنوعی بار اخلاقی «تصمیم‌گیری» را مصادره کرده و سرباز تنها یک کارگزار فنی است. این فاشیسم تکنولوژیک، با بمباران کل یک محله و کشتن ۵۰۰ انسان بی‌گناه برای حذف یک فرد توجیه می‌شود.
این کارخانه‌ی کشتار در سطوح کلان دیپلماتیک به بازوی مکمل خود یعنی «دپارتمان بی‌بی» پیوند می‌خورد؛ نهادی با وظیفه‌ی رصد لحظه‌به‌لحظه‌ی قربانیان و خانواده‌های آسیب‌دیده در غزه، نه برای امداد، بلکه برای مسدود کردن ارتباط آن‌ها با سازمان‌های بین‌المللی، وکلای حقوق بشر و دادگاه‌های لاهه. کارکرد شوم این دپارتمان اجرای راهبرد «خنثی‌سازی صلح» است: جلوگیری از هرگونه سندیابی یا دادخواهی که بتواند مشروعیت ماشین نظامی اسرائیل را زیر سؤال ببرد. این مکانیسم خودکارسازی جنایت، بازتاب مستقیم مستند تاریخی شاهکار کلود لانزمن، «شوآ» (Shoah) است. همان‌طور که لانزمن نشان داد هولوکاست نه توسط دیوانگان، بلکه از خلال جدول‌های زمانی قطارها، بایگانی‌های اداری و عقلانیت بوروکراتیک نازی‌ها پیش رفت، مستند «نازا» با مهارتی درخشان تطابق میان آن بوروکراسی ریلی و الگوریتم‌های هوش مصنوعی امروز غزه را اثبات می‌کند؛ تبدیل شدن دوباره‌ی انسان‌ها به داده و کالا در کارخانه‌ی مرگ. در این میان، ایدئولوژی حاکم نقاب فضیلت به چهره می‌زند؛ مستند با برش به سخنرانی‌های مکرر بنیامین نتانیاهو که با لحنی آپوکالیپتیک از «نبرد فرزندان نور علیه تاریکی» و پیروزی خیر بر شر دم می‌زند، پرده از این فریبکاری اسطوره‌ای برمی‌دارد.
ضربه نهایی و متاتئوریک مستند با احضار کتاب خود نتانیاهو با عنوان «تروریسم: چگونه غرب می‌تواند پیروز شود» فرود می‌آید. فیلم تعریفِ قلم‌فرسایی‌شده‌ی خود او از تروریسم را روی پرده بازخوانی می‌کند: «حمله سیستماتیک، عمدی و سازمان‌یافته به غیرنظامیان بی‌گناه به منظور ایجاد ارعاب و وحشت برای نیل به اهداف سیاسی». دوربین پس از ثبت این جملات، بر تصاویر غزه، خانه‌های ویران، کودکان مثله‌شده زیر آوار و توده‌های آواره در بیابان مکث می‌کند. فیلم نیازی به قضاوت ژورنالیستی ندارد؛ تصویر خود سخن می‌گوید: بزرگ‌ترین تحقق عینی تعریفی که نتانیاهو از تروریسم به جهان عرضه کرده بود، دقیقاً همان کاری است که دستگاه بوروکراتیک و ارتش او به نام «نازا» در غزه اجرا کرده‌اند؛ سندی سینمایی و بی‌رحمانه بر عصری که در آن ماشین، انسان را از مسئولیت جنایت معاف کرده و نور متمدن، تاریک‌ترین سایه‌های تاریخ را بازتولید می‌کند.
