Close Menu
مجله تخصصی فینیکسمجله تخصصی فینیکس

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    آه از آن هودی سفید | نگاهی به نمایش «تلنگر»، اثر برزو ارجمند و احسان کرمی

    وقتی یک سکانس می‌تواند سرنوشت یک سریال را تغییر دهد | به بهانه توقیف سریال یل

    شعرِ بقا در برزخِ تبعید: کالبدشکافی فرم، روان‌کاوی و تخیل رهایی‌بخش در «روباهی زیر ماه صورتی» (A Fox Under a Pink Moon) ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی

    Facebook X (Twitter) Instagram Telegram
    Instagram YouTube Telegram Facebook X (Twitter)
    مجله تخصصی فینیکسمجله تخصصی فینیکس
    • خانه
    • سینما
      1. نقد فیلم
      2. جشنواره‌ها
      3. یادداشت‌ها
      4. مصاحبه‌ها
      5. سریال
      6. مطالعات سینمایی
      7. فیلم سینمایی مستند
      8. ۱۰ فیلم برتر سال ۲۰۲۴
      9. همه مطالب

      اخلاقِ نگاه در ضیافت سرمایه: بازخوانی فرم و معنا در «عشقِ ممکن» (Possible Love – 2026) ساخته لی چانگ-دونگ

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۵

      سالمندستیزی؛ نفرت از آینده خویشتن | خوانشی جامعه‌شناختی از فیلم «ملکه در دریا» (Queen at Sea – 2026) ساخته لنس همر

      ۱۸ آبان , ۱۴۰۵

      هاضمه‌ی دوران | یادداشتی بر دیگِر (Digger) ساخته‌ی الخاندرو گونزالز ایناریتو

      ۱۳ آبان , ۱۴۰۵

      سیاستِ تصویر در آینه سقوط اخلاقی؛ خوانشی انتقادی از «پرتوها و سایه‌ها» (The Rays and Shadows) ساخته خاویر ژیانوُلی

      ۱۲ آبان , ۱۴۰۵

      ویناله: «کنتس خون»؛ خون‌آشام زنانه

      ۷ آبان , ۱۴۰۵

      «مرز»؛ از عشق تا انتقام

      ۵ مهر , ۱۴۰۵

      گفت‌و‌گوی اختصاصی محمد عبدی با تونی سرویلو؛ «امیدوارم نقش‌هایم با هم متفاوت باشند»

      ۲۹ شهریور , ۱۴۰۵

      «نیاکان عزیز، بگذارید عبور کنیم»؛ لاو دیاز و مذهب

      ۲۸ شهریور , ۱۴۰۵

      «مینوتور»؛ تلخی‌های بی‌پایان زندگی

      ۱۸ آبان , ۱۴۰۵

      پنج نامه‌ی کوتاه به ترانه علیدوستی

      ۱۶ آبان , ۱۴۰۵

      تحلیل فیلم «تو به اینجا تعلق نداری» (فلورین شِربان، ۲۰۲۶): تجلی نوین آسیب‌های طبقاتی در سینمای اروپای شرقی

      ۱ آبان , ۱۴۰۵

      ردپای زمان، خاطره و وسوسه‌ی رفتن: کالبدشکافی فرمالیستی «نینا روزا» (Nina Roza – 2026)

      ۲۸ مهر , ۱۴۰۵

       دوربین شیئی است بدترکیب یا خداگونه؟ | گفت‌وگویی با راس مک‌الوی و پیوندی میان سه نسل

      ۷ آبان , ۱۴۰۵

      گفت‌و‌گوی اختصاصی محمد عبدی با تونی سرویلو؛ «امیدوارم نقش‌هایم با هم متفاوت باشند»

      ۲۹ شهریور , ۱۴۰۵

      آنچه بر زنان خواننده در ایران می‌گذرد، شر محض است | زن، زندگی، آزادی، راه بی‌بازگشت: هانا کامکار

      ۲۷ آذر , ۱۴۰۴

      گفت‌و‌گوی اختصاصی محمد عبدی با بلا تار؛ راز و رمز جهان سیاه و سفید 

      ۱۳ آذر , ۱۴۰۴

      وقتی یک سکانس می‌تواند سرنوشت یک سریال را تغییر دهد | به بهانه توقیف سریال یل

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      زنانی که نه قهرمان‌اند و نه قربانی | نگاهی به شخصیت‌های زن آثار آیدا پناهنده به بهانه‌ی شروع سریال «سرخ و سیاه» به نویسندگی و کارگردانی او

      ۸ آبان , ۱۴۰۵

      چه کسی حوا را شرور کرد؟ | بازخوانی زن، گناه و آزادی در سریال «شرق بهشت»

      ۳۰ مهر , ۱۴۰۵

      نفرین قابیل و رستاخیزِ لیلیت | کالبدشکافی روانکاوانه مینی‌سریال «شرق بهشت» (East of Eden – 2026) اثر زوئی کازان

      ۲۳ مهر , ۱۴۰۵

      سینمای تینتو براس؛ اروتیسم رهایی‌بخش یا پورنوگرافی و ابژه ساختن بدن زنانه

      ۱۷ آبان , ۱۴۰۵

      بنده‌ی خدا؛ روایت انزوا و خشونت از صفحه تا پرده

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      فلسفه انتظار در سینما | هایدگر و زمان به مثابه امکان

      ۲۶ مرداد , ۱۴۰۵

      سینما در دوراهی انسان و ماشین

      ۳ تیر , ۱۴۰۵

      شعرِ بقا در برزخِ تبعید: کالبدشکافی فرم، روان‌کاوی و تخیل رهایی‌بخش در «روباهی زیر ماه صورتی» (A Fox Under a Pink Moon) ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی

      ۲۶ آبان , ۱۴۰۵

      الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵

      نازا؛ دستور زبان کشتار | تأملی بر مستندی درباره زبان و سازوکارهای پنهان کشتار در غزه

      ۲۱ آبان , ۱۴۰۵

      پاتریشیو گوزمن؛ روایتگر حافظۀ خونین و زخمی یک ملت

      ۲۹ شهریور , ۱۴۰۵

      آه از آن هودی سفید | نگاهی به نمایش «تلنگر»، اثر برزو ارجمند و احسان کرمی

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      وقتی یک سکانس می‌تواند سرنوشت یک سریال را تغییر دهد | به بهانه توقیف سریال یل

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      شعرِ بقا در برزخِ تبعید: کالبدشکافی فرم، روان‌کاوی و تخیل رهایی‌بخش در «روباهی زیر ماه صورتی» (A Fox Under a Pink Moon) ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی

      ۲۶ آبان , ۱۴۰۵

      نگاهی به نمایش «آرزوهای کوچک»؛ میان تراژدی کودکی، موسیقی و امید به بازپس‌گیری زندگی

      ۲۵ آبان , ۱۴۰۵

      وقتی یک سکانس می‌تواند سرنوشت یک سریال را تغییر دهد | به بهانه توقیف سریال یل

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      شعرِ بقا در برزخِ تبعید: کالبدشکافی فرم، روان‌کاوی و تخیل رهایی‌بخش در «روباهی زیر ماه صورتی» (A Fox Under a Pink Moon) ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی

      ۲۶ آبان , ۱۴۰۵

      الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵

      مک کارتیسم، فساد مطبوعات، و دنیای نوآر در «بوی شیرین موفقیت» الکساندر مکندریک

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵
    • ادبیات
      1. نقد و نظریه ادبی
      2. تازه های نشر
      3. داستان
      4. گفت و گو
      5. همه مطالب

      آیا چیزی به اسم شاهنامه به نثر روان وجود دارد؟

      ۲۳ آبان , ۱۴۰۵

      راشومون؛ روایت‌هایی که از خودمان می‌سازیم | درباره‌ی اقتباس آکیرا کوروساوا از دو داستان آکوتاگاوا

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۵

      گل سرخی روی تل تاپاله؛ درباره‌ی رمان خانواده‌ی پاسکوآل دوآرته

      ۱۶ آبان , ۱۴۰۵

      بنده‌ی خدا؛ روایت انزوا و خشونت از صفحه تا پرده

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      چشم برجک: وقتی رمان پلیسی وارد جهان ژاندارمری ایران می‌شود

      ۹ شهریور , ۱۴۰۵

      ایران و ایرانی از چشم روزنامه‌نگاران آمریکایی

      ۱۱ تیر , ۱۴۰۵

      جادوی روایتگری در رمان کوتاه «بدرودها» نوشته‌ی خوآن کارلوس اونتی

      ۱۶ مرداد , ۱۴۰۴

      بررسی فمنیستی رمان «گوگرد» نوشته‌ی عطیه عطارزاده

      ۱۰ خرداد , ۱۴۰۴

      کلید | داستان کوتاه از ایزاک بشویس سینگر (از مجموعه‌ی بهترین داستان‌های قرن بیستم به کوشش جان آپدایک)

      ۱۷ مهر , ۱۴۰۵

      پارک نیاوران | داستان کوتاه از بی‌تا ملکوتی

      ۲۲ مرداد , ۱۴۰۵

      «پناه بر ادبیات» | مقاله-قصه‌ای بر طاقت‌گری در زمانه‌ی سیاهی و واماندگی

      ۹ مرداد , ۱۴۰۵

      از کجا زنگ می‌زنم | داستان کوتاه از ریموند کارور

      ۲۷ تیر , ۱۴۰۵

      ایران و ایرانی از چشم روزنامه‌نگاران آمریکایی

      ۱۱ تیر , ۱۴۰۵

      جادویی از جنس واقعیت، حقیقتی از جنس تخیل

      ۲۰ اسفند , ۱۴۰۴

      گفتگو با مهدی گنجوی درباره تصحیح نسخۀ جدید کتاب «هزار و یکشب»

      ۲۴ شهریور , ۱۴۰۴

      اعتماد بین سینماگر و نویسنده از بین رفته است | گفتگو با شیوا ارسطویی

      ۲۴ اسفند , ۱۴۰۳

      آیا چیزی به اسم شاهنامه به نثر روان وجود دارد؟

      ۲۳ آبان , ۱۴۰۵

      راشومون؛ روایت‌هایی که از خودمان می‌سازیم | درباره‌ی اقتباس آکیرا کوروساوا از دو داستان آکوتاگاوا

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۵

      گل سرخی روی تل تاپاله؛ درباره‌ی رمان خانواده‌ی پاسکوآل دوآرته

      ۱۶ آبان , ۱۴۰۵

      بنده‌ی خدا؛ روایت انزوا و خشونت از صفحه تا پرده

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵
    • تئاتر
      1. تاریخ نمایش
      2. گفت و گو
      3. نظریه تئاتر
      4. نمایش روی صحنه
      5. همه مطالب

      تئاتر با عشق آغاز می‌شود | نگاهی به حضور محمود دولت‌آبادی در تئاتر ایران

      ۲۱ تیر , ۱۴۰۴

      آنچه بر زنان خواننده در ایران می‌گذرد، شر محض است | زن، زندگی، آزادی، راه بی‌بازگشت: هانا کامکار

      ۲۷ آذر , ۱۴۰۴

      گفتگو با فرخ غفاری دربارۀ جشن هنر شیراز، تعزیه و تئاتر شرق و غرب

      ۲۸ آذر , ۱۴۰۳

      جایگاه بهرام بیضایی در تئاتر و سینمای مدرن در ایران

      ۱۰ دی , ۱۴۰۴

      جسارت در کشف قلمروهای تازه اجرایی در دو اجرای مهیار جوادی‌ها

      ۱۶ آذر , ۱۴۰۴

      فرانتس زاور کروتس، صدای مردم فلاکت‌زده و خاموش

      ۳ آذر , ۱۴۰۴

      جشن نور و شعر و سکون در دنیای نابغه‌ی تئاتر تجربی جهان | نگاهی کوتاه به دنیای تئاتری رابرت ویلسون

      ۲۶ مرداد , ۱۴۰۴

      آه از آن هودی سفید | نگاهی به نمایش «تلنگر»، اثر برزو ارجمند و احسان کرمی

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      نگاهی به نمایش «آرزوهای کوچک»؛ میان تراژدی کودکی، موسیقی و امید به بازپس‌گیری زندگی

      ۲۵ آبان , ۱۴۰۵

      «بایکوت»؛ وقتی هنر به جرم ایستادن در برابر جریان مسلط حذف می‌شود | نگاهی به کنسرت‌نمایش «بایکوت» به کارگردانی علی اصغری

      ۲۲ آبان , ۱۴۰۵

      مرگ در می‌زند؛ این بار در خانه یک ایرانی | نگاهی به نمایش «قبض روح» به کارگردانی علی احمدی

      ۱۴ آبان , ۱۴۰۵

      آه از آن هودی سفید | نگاهی به نمایش «تلنگر»، اثر برزو ارجمند و احسان کرمی

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      نگاهی به نمایش «آرزوهای کوچک»؛ میان تراژدی کودکی، موسیقی و امید به بازپس‌گیری زندگی

      ۲۵ آبان , ۱۴۰۵

      «بایکوت»؛ وقتی هنر به جرم ایستادن در برابر جریان مسلط حذف می‌شود | نگاهی به کنسرت‌نمایش «بایکوت» به کارگردانی علی اصغری

      ۲۲ آبان , ۱۴۰۵

      مرگ در می‌زند؛ این بار در خانه یک ایرانی | نگاهی به نمایش «قبض روح» به کارگردانی علی احمدی

      ۱۴ آبان , ۱۴۰۵
    • نقاشی
      1. آثار ماندگار
      2. گالری ها
      3. همه مطالب

      پیکاسو/ بیکن؛ دو غول قرن بیستم

      ۱۵ آبان , ۱۴۰۵

      سلیمان میناسیان و نقاشی با نور

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      دیوید هاکنی، هنرمند پیشگام بریتانیایی که با نقاشی‌های استخرها و پرتره‌هایش شهرت جهانی یافت، در ۸۸ سالگی درگذشت

      ۲۳ خرداد , ۱۴۰۵

      پیکاسو؛ از دل رقص تا نقاشی روی بوم

      ۴ مهر , ۱۴۰۴

      پیکاسو/ بیکن؛ دو غول قرن بیستم

      ۱۵ آبان , ۱۴۰۵

      آنیش کاپور؛ پتکی که بر سر ما فرود می‌آید

      ۱۶ مهر , ۱۴۰۵

      پیکاسو؛ از دل رقص تا نقاشی روی بوم

      ۴ مهر , ۱۴۰۴

      من لئونور فینی‌ هستم

      ۱۶ تیر , ۱۴۰۴

      پیکاسو/ بیکن؛ دو غول قرن بیستم

      ۱۵ آبان , ۱۴۰۵

      سلیمان میناسیان و نقاشی با نور

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      آنیش کاپور؛ پتکی که بر سر ما فرود می‌آید

      ۱۶ مهر , ۱۴۰۵

      دیوید هاکنی، هنرمند پیشگام بریتانیایی که با نقاشی‌های استخرها و پرتره‌هایش شهرت جهانی یافت، در ۸۸ سالگی درگذشت

      ۲۳ خرداد , ۱۴۰۵
    • موسیقی
      1. آلبوم های روز
      2. اجراها و کنسرت ها
      3. مرور آثار تاریخی
      4. همه مطالب

      کابوس‌ها به مثابه امتداد بیداری: سیزدهمین سوگنامه کاتاتونیا (Katatonia)

      ۲۸ مرداد , ۱۴۰۴

      در فاصله‌ای دور از زمین | تحلیل جامع آلبوم The Overview اثر استیون ویلسون

      ۱۷ فروردین , ۱۴۰۴

      گرمی ۲۰۲۵ | وقتی موسیقی زیر سایه انتقادات و مصالحه قرار می‌گیرد

      ۱۲ اسفند , ۱۴۰۳

      دریم تیتر و Parasomnia:  یک ادیسه‌ی صوتی در ناخودآگاه ما

      ۲ اسفند , ۱۴۰۳

      چه کسی از موسیقیِ هوش مصنوعی می‌ترسد؟

      ۳۰ شهریور , ۱۴۰۵

      پینا باوش؛ ۴۷ سال بعد

      ۲۲ فروردین , ۱۴۰۵

      شنبه‌ی مقدس (سبث)، شیطان‌پرستی و درخشش‌های انفرادی: ۱۰ اجرای برتر آزی آزبورن

      ۱ مرداد , ۱۴۰۴

      وودستاک: اعتراضی فراتر از زمین‌های گلی

      ۲۳ دی , ۱۴۰۳

      کیمیاگر و شاهزاده تاریکی: چگونه شارون آزبورن افسانه آزی را ساخت

      ۱۱ شهریور , ۱۴۰۴

      شنبه‌ی مقدس (سبث)، شیطان‌پرستی و درخشش‌های انفرادی: ۱۰ اجرای برتر آزی آزبورن

      ۱ مرداد , ۱۴۰۴

      چرا ما می­‌خواهیم باور کنیم که جیم موریسون هنوز زنده است؟

      ۱۸ فروردین , ۱۴۰۴

      زناکیس و موسیقی

      ۲۷ دی , ۱۴۰۳

      چه کسی از موسیقیِ هوش مصنوعی می‌ترسد؟

      ۳۰ شهریور , ۱۴۰۵

      به یاد آوردن، مهم‌ترین کنش تاریخی است | پدیده‌ی «تخریب خاطرات خوش»؛ به بهانه‌ی بازگشت محسن نامجو به ایران

      ۸ شهریور , ۱۴۰۵

      پینا باوش؛ ۴۷ سال بعد

      ۲۲ فروردین , ۱۴۰۵

      آنچه بر زنان خواننده در ایران می‌گذرد، شر محض است | زن، زندگی، آزادی، راه بی‌بازگشت: هانا کامکار

      ۲۷ آذر , ۱۴۰۴
    • معماری

      امر روزمره‌ی قدسی: استودیو جیبلی و آیینِ بازگشت به خانه | بخش دوم

      ۵ آبان , ۱۴۰۵

      امر روزمره‌ی قدسی: استودیو جیبلی و آیینِ بازگشت به خانه | بخش اول

      ۱۴ مهر , ۱۴۰۵

      کیوان خسروانی، هنرمندی که گذشته را به آینده دوخت

      ۲۲ شهریور , ۱۴۰۵

      معماری؛ تجربه‌ای با هفت حس

      ۱۷ شهریور , ۱۴۰۵

      مابین خطوط: تخیل شاعرانه و معماری‌ای که ما را تکان می‌دهد | بخش پایانی

      ۳ شهریور , ۱۴۰۵
    • اندیشه

      قدرت سرکوب و اراده آزادی؛ وقتی تاریخ از پایان سلطه می‌گوید

      ۱۱ آبان , ۱۴۰۵

      کیوان خسروانی، هنرمندی که گذشته را به آینده دوخت

      ۲۲ شهریور , ۱۴۰۵

      به یاد آوردن، مهم‌ترین کنش تاریخی است | پدیده‌ی «تخریب خاطرات خوش»؛ به بهانه‌ی بازگشت محسن نامجو به ایران

      ۸ شهریور , ۱۴۰۵

      خودمختاری؛ آنچه جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد | نگاهی به اندیشه‌های کاستوریادیس

      ۱۲ مرداد , ۱۴۰۵

      شهر، پرسه، تخیل؛ تأملی بر «عشق در بعدازظهر»

      ۸ تیر , ۱۴۰۵
    • پرونده‌های ویژه
      1. پرونده شماره ۱
      2. پرونده شماره ۲
      3. پرونده شماره ۳
      4. پرونده شماره ۴
      5. پرونده شماره ۵
      6. همه مطالب

      دموکراسی در فضای شهری و انقلاب دیجیتال

      ۲۱ خرداد , ۱۳۹۹

      دیجیتال: آینده یک تحول

      ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹

      رابطه‌ی ویدیوگیم و سینما؛ قرابت هنر هفت و هشت

      ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹

      Videodrome و مونولوگ‌‌هایی برای بقا

      ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹

      مسیح در سینما / نگاهی به فیلم مسیر سبز

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      آیا واقعا جویس از مذهب دلسرد شد؟

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      بالتازار / لحظه‌ی لمس درد در اتحاد با مسیح!

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      آخرین وسوسه شریدر

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      هنرمند و پدیده‌ی سینمای سیاسی-هنر انقلابی

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      پایان سینما: گدار و سیاست رادیکال

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      گاوراس و خوانش راسیونالیستی ایدئولوژی

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      انقلاب به مثابه هیچ / بررسی فیلم باشگاه مبارزه

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      پورن‌مدرنیسم: الیگارشی تجاوز

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      بازنمایی تجاوز در سینمای آمریکا

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      تصویر تجاوز در سینمای جریان اصلی

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      آیا آزارگری جنسی پایانی خواهد داشت؟

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      سیاست‌های سینما و جشنواره‌های ایرانی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      خدمت و خیانت جشنواره‌ها

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      اوج و حضیض در یک ژانر / فیلم کوتاه ایرانی در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      درباره حضور فیلم‌های محمد رسول اف در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      سیاست‌های سینما و جشنواره‌های ایرانی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      اوج و حضیض در یک ژانر / فیلم کوتاه ایرانی در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      درباره حضور فیلم‌های محمد رسول اف در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      ناشاد در غربت و وطن / جعفر پناهی و حضور در جشنواره‌های جهانی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰
    • ستون آزاد

      مرز میان «آرمان‌گرایی شخصی» و «تعدی به زیست‌جهان دیگری»

      ۱۳ خرداد , ۱۴۰۵

      «هر دم گویی به سنگ منجلیقم می‌کوبند»

      ۲۲ بهمن , ۱۴۰۴

      پیتر واتکینز و سینمای مقاومت

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۴

      اعترافات آرتیست ریدر

      ۸ مهر , ۱۴۰۴

      آرتیست ریدر و نبرد حماسی آبادان

      ۳۱ شهریور , ۱۴۰۴
    • گفتگو

      ساندنس ۲۰۲۵ | درخشش فیلم‌های ایرانی «راه‌های دور» و «چیزهایی که می‌کُشی»

      ۱۳ بهمن , ۱۴۰۳

      روشنفکران ایرانی با دفاع از «قیصر» به سینمای ایران ضربه زدند / گفتگو با آربی اوانسیان (بخش دوم)

      ۲۸ شهریور , ۱۴۰۳

      علی صمدی احدی و ساخت هفت روز: یک گفتگو

      ۲۱ شهریور , ۱۴۰۳

      «سیاوش در تخت جمشید» شبیه هیچ فیلم دیگری نیست / گفتگو با آربی اُوانسیان (بخش اول)

      ۱۴ شهریور , ۱۴۰۳

      مصاحبه اختصاصی با جهانگیر کوثری، کارگردان فیلم «من فروغ هستم» در جشنواره فیلم کوروش

      ۲۸ مرداد , ۱۴۰۳
    • درباره ما
    مجله تخصصی فینیکسمجله تخصصی فینیکس
    تئاتر نمایش روی صحنه

    آه از آن هودی سفید | نگاهی به نمایش «تلنگر»، اثر برزو ارجمند و احسان کرمی

    مهشید زمانیمهشید زمانی۲۷ آبان , ۱۴۰۵
    اشتراک گذاری Email Telegram WhatsApp
    نمایش «تلنگر»
    اشتراک گذاری
    Email Telegram WhatsApp

    نمایش «تلنگر» برای ما ایرانیانی که در چهل‌وهشت سال گذشته به دفعات آسیب‌های روحی جمعی را از سر گذرانده‌ایم، فرصتی است تا درد مشترکمان را کنار یکدیگر و از زبان بازیگران این نمایش فریاد بزنیم. برای ما غربت‌نشینان، این همدلی فرصتی غنیمت است: فرصتی برای سوگواری، برای یادآوری قول‌وقرارهایمان پس از کشتار دی‌ماه، و برای اتحاد.

    آنچه تلنگر می‌آفریند، کاتارسیس به معنای ارسطویی آن نیست. کاتارسیس ارسطویی تماشاگر را از ترس و شفقت پالایش می‌کند و سبک‌بار به خانه می‌فرستد؛ همان چیزی که آگوستو بوال، کارگردان برزیلی و بنیان‌گذار «تئاتر ستمدیدگان»، نقدش می‌کرد، چرا که به باور او تماشاگرِ پالایش‌شده آرام می‌گیرد و دست به تغییر نمی‌زند. تلنگر برعکس، ما را آرام نمی‌کند. همدلی‌ای که میان تماشاگران می‌سازد به انگیزه بدل می‌شود و ما را به همبستگی و کار بیشتر وامی‌دارد. هرچند تماشاگر در این نمایش، برخلاف «تئاتر فوروم» بوال، به صحنه نمی‌آید و در روایت دخالت نمی‌کند، تلنگر در روح خود به تئاتر ستمدیدگان نزدیک است. از آنجا که برزو ارجمند و احسان کرمی هر دو فعال اجتماعی نیز هستند، بدیهی است که هدف غایی نمایش، همان‌گونه که از نامش پیداست، تلنگری به همه‌ی ما بوده است؛ و بی‌تردید به این هدف دست یافته است.

    تلنگر اثری ماکابر است که چهار بخش نخستش کمدی سیاه‌اند و دو بخش پایانی‌اش تراژدی محض؛ تراژیکمدی‌ای که هرچه پیش می‌رود تلخ‌تر می‌شود. قصه‌ی شش اپیزود این نمایش از زبان مردگان روایت می‌شود. روایت از زبان مردگان در ادبیات و تئاتر جهان پیشینه دارد؛ نمونه‌ی آمریکایی آن در قرن بیستم، «اسپون ریور» ادگار لی مسترز است که در آن مردگان یک شهر کوچک هر یک زندگی خود را، اغلب با طنزی تلخ، بازمی‌گویند. اما در تلنگر این انتخاب بیش از یک شگرد روایی است؛ گویی استعاره‌ای است برای وضعیت ما ایرانیان پس از ۱۴۰۱، پس از کشتار دی‌ماه و پس از اعدام‌های بی‌امان. امروز ما ایرانیان اگر هم زنده‌ایم، روایتگر مردمانی هستیم که عاشق‌ترینِ زندگان بودند. هر روز با یاد تک‌تکشان می‌میریم و زنده می‌شویم. پس قالب روایی نمایش نیز درخور رسالت آن برگزیده شده است.

    تلنگر در فرم، نمایشی مینیمالیستی است: دو ساعت اجرای یکسره و بدون آنتراکت، با کمترین امکانات: چند چهارپایه، چند دست لباس، چند قطره خون و آن هودی سفید که خود به‌تنهایی قصه‌ای است. بازی‌ها محکم‌اند و حضور خواننده یادآور همسرایان (کُر) تراژدی‌های یونان باستان است. شروین نجفیان در هر بخش با اجرای ترانه‌ای از گنجینه‌ی فرهنگ عامه‌ی ایرانی، نه‌تنها نمایش را سرگرم‌کننده‌تر می‌کند، که بخشی از روایتگری را نیز به دوش می‌گیرد؛ ترانه‌هایی که هر کدام تلنگری است به حافظه‌ی جمعی ما.

    راوی‌ اپیزود نخست  شاعری است هم‌نام و هم‌روزگار عمر خیام. نمایش، بر اساس تحقیق محیط طباطبایی، این احتمال را پیش می‌کشد که بخشی از اشعار منسوب به عمر خیام در واقع از آنِ این شاعر بوده است؛ احتمالی که با توجه به بحث دیرینه‌ی «رباعیات سرگردان» در ادبیات فارسی، جدی‌تر از آن است که به نظر می‌رسد. به گفته‌ی برزو ارجمند در گفتگو با بیتا ملکوتی، این اپیزود اشاره‌ای است به شکنندگی روایت: اینکه هر آنچه می‌شنویم و می‌بینیم، الزاماً حقیقت ندارد.

    اما به باور من، آنچه این اپیزود را به بقیه‌ی نمایش پیوند می‌دهد چیز دیگری است: نگاه خیام به مرگ. خیام، به‌عنوان شاعر و فیلسوفی مرگ‌اندیش، صرف‌نظر از اینکه این رباعیات را به‌راستی چه کسی سروده باشد، همان مرگ‌اندیشی، همان نگاه ماکابر و همان رندی‌ای را با خود می‌آورد که زندگی را به بازی می‌گیرد؛ و همین‌هاست که این اپیزود را به قصه‌های بعدی، که همه درباره‌ی مرگ‌اند، وصل می‌کند. بدون این پیوند، اپیزود خیام می‌توانست از نمایش حذف شود. با این همه، حتی رابطه‌ی میان دو بازیگر در این اپیزود جا نیفتاده است و «خفه شو»هایی که احسان کرمی مدام تکرار می‌کند، معنای روشنی پیدا نمی‌کنند.

    نمایش «تلنگر»

    روایت محکوم به اعدام از تأثیرگذارترین بخش‌های نمایش است، به‌ویژه آنجا که محکوم خاطرات زندگی‌اش را به یاد می‌آورد: تصاویری ساده از لذت‌های کوچک زندگی، که همچون فیلمی در برابر چشمان ما جان می‌گیرند. مگر نه اینکه می‌گویند در واپسین لحظه‌های عمر، تمام زندگی در آنی از برابر چشم انسان می‌گذرد؟

    نمایش در فصل پایانی به فاصله‌گذاری برشتی می‌رسد؛ آنجا که برزو ارجمند نمایش را ادامه نمی‌دهد، کلاه از سر برمی‌دارد و می‌گوید بقیه‌ی متن را از شدت تألم نتوانسته‌اند بنویسند. اما این فاصله‌گذاری، برخلاف آنچه برشت می‌خواست، ما را از روایت دور نمی‌کند؛ بلکه درد را از صحنه به واقعیت می‌آورد. اینجا دیگر بازیگر نیست که سخن می‌گوید، انسانی است که خود سوگوار است.

    اما تلنگر در بیان مضمون شریف و ضروری‌اش  بی‌نقص نیست.

    حذف زن، به شیوه‌ای که یادآور آثار دوران تبعیض جنسیتیِ تحمیل‌شده بر ایرانیان پس از ۵۷ است، با جوهر و پیام این نمایش در تضاد است. در نمایش ناگهان با نوعی زن‌پوشی روبه‌رو می‌شویم: به جای آنکه بازیگری زن نقش زنان را بازی کند، چه همسرِ آن مرد کارمندصفت و چه تیپ دختران دهه‌ی شصت، احسان کرمی با تقلید صدا یا راه رفتن دختران، این نقش‌ها را بازی می‌کند.

    اگر تلنگر را با «آزمون بکدل» بسنجیم، آزمونی ساده که کاریکاتوریست آمریکایی، آلیسون بکدل، مطرح کرد و می‌پرسد آیا اثری دست‌کم دو زن دارد که با هم درباره‌ی چیزی جز یک مرد حرف بزنند، نمایش در همان شرط نخست بازمی‌ماند: هیچ زنی روی صحنه نیست. این آزمون البته فقط حضور زن را می‌سنجد، نه کیفیت بازنمایی‌اش را؛ و در تلنگر مسئله فراتر از غیاب است.

    هر جا زنی در روایت حضور دارد، به نوعی عامل مرگ است. حتی قصه‌ی کارمند ساده‌ای که شخصیتی خاکستری دارد، قصه‌ای جذاب و درست، از این قاعده مستثنا نیست: همسر، با بی‌فکری‌اش و با «خاله‌زنک‌بازی»‌ای که باز سه زن عاملان آن‌اند، اسباب مرگ مرد را فراهم می‌آورد. این نیز نگاهی پس از ۵۷ به زن است؛ در بسیاری از فیلم‌های آغاز دهه شصت، زن به دلیل بی‌فکری‌اش عامل مصیبت است، دخترک دهه‌ی شصتیِ تلنگر، نگار، که احسان کرمی نقشش را بازی می‌کند، با راوی از راه دور نرد عشق می‌بازد، اما دوست‌دختر پسر پولدار محله است؛ و سبب می‌شود راوی دو بار بمیرد: یک بار با ضربه‌ی تصادف، و یک بار از دیدن نگار پشت فرمان ماشین بچه‌پولدار. حمیرا، معشوقه‌ی پیتر، شهید جنگ ایران و عراق، تنها معشوقی است که هیچ از او نمی‌دانیم جز نامش، که در پایان همین بخش می‌شنویم.

    شاید بتوان این غیاب را چنین توجیه کرد که در سینما و تئاتر آغاز دهه‌ی شصت، زن‌ها عملاً یا غایب بودند یا نقش‌هایی فرعی و تحقیرآمیز داشتند. اما همین‌گونه نگاه کردن ما را به دوری باطل می‌اندازد. زن‌ها که وجود داشتند. حالا که روایتی از دهه‌ی شصت به دست می‌دهیم، چرا آن را درست بازگو نکنیم؟ این تناقض وقتی آشکارتر می‌شود که به یاد بیاوریم سازندگان نمایش، اپیزود خیام را هشداری درباره‌ی شکنندگی روایت می‌دانند؛ اما در بازنمایی زنان، خود همان روایت ناقص رسمی را تکرار می‌کنند.

    از این نظر، پیام نمایش، با وجود نمایش تصاویر جاویدنامان «زن، زندگی، آزادی»، کمی لنگ می‌زند. محدودیت‌های چنین اجرایی قابل درک‌اند: افزودن بازیگر زن مترادف می‌بود با تغییر میزانسن، هزینه‌ی بیشتر تولید و هزار مسئله‌ی دیگر. شاید بهتر بود این نقش‌های زنانه اصلاً بازی نمی‌شدند و در حد نام باقی می‌ماندند، تا اینکه احسان کرمی آن‌ها را بازی کند. اما این دریغ باقی است: چرا نمایشی که در جهان آزاد و به دست دو هنرمندی ساخته شده که دغدغه‌ی ایران و ایرانی، انسان و برابری حقوق زن و مرد را دارند، باید از نظر نگاه به زن یادآور فیلم «صبحانه با زرافه‌ها»ی سروش صحت باشد؟ کمدی سیاهی که در آن زنان یا حضور ندارند، یا اگر جایی حضور دارند، سطحی و فرصت‌طلب‌اند. دنیای مردانه و روایت مردانه بی‌شک دنیایی است که وجود دارد و به تصویر کشیدنش نیز روایت بخشی از روابط جامعه است، اما نه به بهای غیبت مطلق نقطه‌نظر زنان. هر دو اثر کمدی سیاهی درباره‌ی مرگ‌اند و هر دو جهانی مردانه می‌سازند. این شباهت نشان می‌دهد مسئله فقط محدودیت تولید در تلنگر نیست، بلکه الگویی تکرارشونده در کمدی ایرانی است، چه در داخل ایران و چه در خارج از آن.

    بخش پایانی این یادداشت، تلنگری است به دو هنرمندی که اثری درخور به صحنه آورده‌اند و در هر اجرا از جان و روحشان مایه گذاشته‌اند؛ تلنگری از سر قدردانی، نه خرده‌گیری. و شاید گوشزدی باشد به همه‌ی ما، که بکوشیم «زن، زندگی، آزادی» را هر روز تمرین کنیم؛ چرا که ایرانِ آینده از آنِ زنان و مردانش است، در کنار هم..

    همان‌گونه که من سپاسگزار تلنگری هستم که این نمایش و این هنرمندان به من زدند، امیدوارم آنان نیز تلنگر مرا جدی بگیرند.

    اشتراک Email Telegram WhatsApp Copy Link
    مقاله قبلیوقتی یک سکانس می‌تواند سرنوشت یک سریال را تغییر دهد | به بهانه توقیف سریال یل
    مهشید زمانی

    مطالب مرتبط

    نگاهی به نمایش «آرزوهای کوچک»؛ میان تراژدی کودکی، موسیقی و امید به بازپس‌گیری زندگی

    بهار موسوی

    «بایکوت»؛ وقتی هنر به جرم ایستادن در برابر جریان مسلط حذف می‌شود | نگاهی به کنسرت‌نمایش «بایکوت» به کارگردانی علی اصغری

    بهار موسوی

    مرگ در می‌زند؛ این بار در خانه یک ایرانی | نگاهی به نمایش «قبض روح» به کارگردانی علی احمدی

    رضا‍ صائمی
    نظرتان را به اشتراک بگذارید
    Leave A Reply Cancel Reply

    پیشنهاد سردبیر

    شکستن بت بزرگ | یادداشتی بر فیلم پیرپسر به کارگردانی اکتای براهنی

    دنیای نوآرگونه مسعود کیمیایی | تحلیل مولفه‌های تماتیک و بصری نوآر در سینمای جنایی کیمیایی

    مستند «ترانه» پگاه آهنگرانی: معرفی، واکنش‌ها و تحلیل

    ما را همراهی کنید
    • YouTube
    • Instagram
    • Telegram
    • Facebook
    • Twitter
    پربازدیدترین ها
    Demo
    پربازدیدترین‌ها

    آه از آن هودی سفید | نگاهی به نمایش «تلنگر»، اثر برزو ارجمند و احسان کرمی

    وقتی یک سکانس می‌تواند سرنوشت یک سریال را تغییر دهد | به بهانه توقیف سریال یل

    شعرِ بقا در برزخِ تبعید: کالبدشکافی فرم، روان‌کاوی و تخیل رهایی‌بخش در «روباهی زیر ماه صورتی» (A Fox Under a Pink Moon) ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی

    پیشنهاد سردبیر

    شکستن بت بزرگ | یادداشتی بر فیلم پیرپسر به کارگردانی اکتای براهنی

    امیرمهدی عسلی

    آن سوی فینچر / درباره فیلم Mank (منک)

    امین نور

    انقلاب به مثابه هیچ / بررسی فیلم باشگاه مبارزه

    پویا جنانی

    مجله تخصصی فینیکس در راستای ایجاد فضایی کاملا آزاد در بیان نظرات، از نویسنده‌ها و افراد حرفه‌ای و شناخته‌شده در زمینه‌های تخصصیِ سینما، ادبیات، اندیشه، نقاشی، تئاتر، معماری و شهرسازی شکل گرفته است.
    این وبسایت وابسته به مرکز فرهنگی هنری فینیکس واقع در تورنتو کانادا است. لازم به ذکر است که موضع‌گیری‌های نویسندگان کاملاً شخصی است و فینیکس مسئولیتی در قبال مواضع ندارد.
    حقوق کلیه مطالب برای مجله فرهنگی – هنری فینیکس محفوظ است. نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است.

    10 Center Ave, Unit A Second Floor, North York M2M 2L3
    • Home

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.