Close Menu
مجله تخصصی فینیکسمجله تخصصی فینیکس

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    کلنجار با خود برای درک دیگری | نگاهی به رقیب نوشته‌ی امانوئل کارِر

    یک تپش بیشتر؛ اگزیستانسیالیسم و موهبت فناپذیری

    هنر بعد از فاجعه مظلوم نیست | نگاهی به برنامه‌ی مسابقه‌ی خوانندگی «صحنه» و معنای واژگون هنر و شادی در سرزمین فاجعه

    Facebook X (Twitter) Instagram Telegram
    Instagram YouTube Telegram Facebook X (Twitter)
    مجله تخصصی فینیکسمجله تخصصی فینیکس
    • خانه
    • سینما
      1. نقد فیلم
      2. جشنواره‌ها
      3. یادداشت‌ها
      4. مصاحبه‌ها
      5. سریال
      6. مطالعات سینمایی
      7. فیلم سینمایی مستند
      8. ۱۰ فیلم برتر سال ۲۰۲۴
      9. همه مطالب

      اخلاقِ نگاه در ضیافت سرمایه: بازخوانی فرم و معنا در «عشقِ ممکن» (Possible Love – 2026) ساخته لی چانگ-دونگ

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۵

      سالمندستیزی؛ نفرت از آینده خویشتن | خوانشی جامعه‌شناختی از فیلم «ملکه در دریا» (Queen at Sea – 2026) ساخته لنس همر

      ۱۸ آبان , ۱۴۰۵

      هاضمه‌ی دوران | یادداشتی بر دیگِر (Digger) ساخته‌ی الخاندرو گونزالز ایناریتو

      ۱۳ آبان , ۱۴۰۵

      سیاستِ تصویر در آینه سقوط اخلاقی؛ خوانشی انتقادی از «پرتوها و سایه‌ها» (The Rays and Shadows) ساخته خاویر ژیانوُلی

      ۱۲ آبان , ۱۴۰۵

      ویناله: «کنتس خون»؛ خون‌آشام زنانه

      ۷ آبان , ۱۴۰۵

      «مرز»؛ از عشق تا انتقام

      ۵ مهر , ۱۴۰۵

      گفت‌و‌گوی اختصاصی محمد عبدی با تونی سرویلو؛ «امیدوارم نقش‌هایم با هم متفاوت باشند»

      ۲۹ شهریور , ۱۴۰۵

      «نیاکان عزیز، بگذارید عبور کنیم»؛ لاو دیاز و مذهب

      ۲۸ شهریور , ۱۴۰۵

      هنر بعد از فاجعه مظلوم نیست | نگاهی به برنامه‌ی مسابقه‌ی خوانندگی «صحنه» و معنای واژگون هنر و شادی در سرزمین فاجعه

      ۲۸ آبان , ۱۴۰۵

      «مینوتور»؛ تلخی‌های بی‌پایان زندگی

      ۱۸ آبان , ۱۴۰۵

      پنج نامه‌ی کوتاه به ترانه علیدوستی

      ۱۶ آبان , ۱۴۰۵

      تحلیل فیلم «تو به اینجا تعلق نداری» (فلورین شِربان، ۲۰۲۶): تجلی نوین آسیب‌های طبقاتی در سینمای اروپای شرقی

      ۱ آبان , ۱۴۰۵

       دوربین شیئی است بدترکیب یا خداگونه؟ | گفت‌وگویی با راس مک‌الوی و پیوندی میان سه نسل

      ۷ آبان , ۱۴۰۵

      گفت‌و‌گوی اختصاصی محمد عبدی با تونی سرویلو؛ «امیدوارم نقش‌هایم با هم متفاوت باشند»

      ۲۹ شهریور , ۱۴۰۵

      آنچه بر زنان خواننده در ایران می‌گذرد، شر محض است | زن، زندگی، آزادی، راه بی‌بازگشت: هانا کامکار

      ۲۷ آذر , ۱۴۰۴

      گفت‌و‌گوی اختصاصی محمد عبدی با بلا تار؛ راز و رمز جهان سیاه و سفید 

      ۱۳ آذر , ۱۴۰۴

      وقتی یک سکانس می‌تواند سرنوشت یک سریال را تغییر دهد | به بهانه توقیف سریال یل

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      زنانی که نه قهرمان‌اند و نه قربانی | نگاهی به شخصیت‌های زن آثار آیدا پناهنده به بهانه‌ی شروع سریال «سرخ و سیاه» به نویسندگی و کارگردانی او

      ۸ آبان , ۱۴۰۵

      چه کسی حوا را شرور کرد؟ | بازخوانی زن، گناه و آزادی در سریال «شرق بهشت»

      ۳۰ مهر , ۱۴۰۵

      نفرین قابیل و رستاخیزِ لیلیت | کالبدشکافی روانکاوانه مینی‌سریال «شرق بهشت» (East of Eden – 2026) اثر زوئی کازان

      ۲۳ مهر , ۱۴۰۵

      سینمای تینتو براس؛ اروتیسم رهایی‌بخش یا پورنوگرافی و ابژه ساختن بدن زنانه

      ۱۷ آبان , ۱۴۰۵

      بنده‌ی خدا؛ روایت انزوا و خشونت از صفحه تا پرده

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      فلسفه انتظار در سینما | هایدگر و زمان به مثابه امکان

      ۲۶ مرداد , ۱۴۰۵

      سینما در دوراهی انسان و ماشین

      ۳ تیر , ۱۴۰۵

      شعرِ بقا در برزخِ تبعید: کالبدشکافی فرم، روان‌کاوی و تخیل رهایی‌بخش در «روباهی زیر ماه صورتی» (A Fox Under a Pink Moon) ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی

      ۲۶ آبان , ۱۴۰۵

      الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵

      نازا؛ دستور زبان کشتار | تأملی بر مستندی درباره زبان و سازوکارهای پنهان کشتار در غزه

      ۲۱ آبان , ۱۴۰۵

      پاتریشیو گوزمن؛ روایتگر حافظۀ خونین و زخمی یک ملت

      ۲۹ شهریور , ۱۴۰۵

      کلنجار با خود برای درک دیگری | نگاهی به رقیب نوشته‌ی امانوئل کارِر

      ۳۰ آبان , ۱۴۰۵

      یک تپش بیشتر؛ اگزیستانسیالیسم و موهبت فناپذیری

      ۲۹ آبان , ۱۴۰۵

      هنر بعد از فاجعه مظلوم نیست | نگاهی به برنامه‌ی مسابقه‌ی خوانندگی «صحنه» و معنای واژگون هنر و شادی در سرزمین فاجعه

      ۲۸ آبان , ۱۴۰۵

      آه از آن هودی سفید | نگاهی به نمایش «تلنگر»، اثر برزو ارجمند و احسان کرمی

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      هنر بعد از فاجعه مظلوم نیست | نگاهی به برنامه‌ی مسابقه‌ی خوانندگی «صحنه» و معنای واژگون هنر و شادی در سرزمین فاجعه

      ۲۸ آبان , ۱۴۰۵

      وقتی یک سکانس می‌تواند سرنوشت یک سریال را تغییر دهد | به بهانه توقیف سریال یل

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      شعرِ بقا در برزخِ تبعید: کالبدشکافی فرم، روان‌کاوی و تخیل رهایی‌بخش در «روباهی زیر ماه صورتی» (A Fox Under a Pink Moon) ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی

      ۲۶ آبان , ۱۴۰۵

      الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵
    • ادبیات
      1. نقد و نظریه ادبی
      2. تازه های نشر
      3. داستان
      4. گفت و گو
      5. همه مطالب

      کلنجار با خود برای درک دیگری | نگاهی به رقیب نوشته‌ی امانوئل کارِر

      ۳۰ آبان , ۱۴۰۵

      آیا چیزی به اسم شاهنامه به نثر روان وجود دارد؟

      ۲۳ آبان , ۱۴۰۵

      راشومون؛ روایت‌هایی که از خودمان می‌سازیم | درباره‌ی اقتباس آکیرا کوروساوا از دو داستان آکوتاگاوا

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۵

      گل سرخی روی تل تاپاله؛ درباره‌ی رمان خانواده‌ی پاسکوآل دوآرته

      ۱۶ آبان , ۱۴۰۵

      چشم برجک: وقتی رمان پلیسی وارد جهان ژاندارمری ایران می‌شود

      ۹ شهریور , ۱۴۰۵

      ایران و ایرانی از چشم روزنامه‌نگاران آمریکایی

      ۱۱ تیر , ۱۴۰۵

      جادوی روایتگری در رمان کوتاه «بدرودها» نوشته‌ی خوآن کارلوس اونتی

      ۱۶ مرداد , ۱۴۰۴

      بررسی فمنیستی رمان «گوگرد» نوشته‌ی عطیه عطارزاده

      ۱۰ خرداد , ۱۴۰۴

      کلید | داستان کوتاه از ایزاک بشویس سینگر (از مجموعه‌ی بهترین داستان‌های قرن بیستم به کوشش جان آپدایک)

      ۱۷ مهر , ۱۴۰۵

      پارک نیاوران | داستان کوتاه از بی‌تا ملکوتی

      ۲۲ مرداد , ۱۴۰۵

      «پناه بر ادبیات» | مقاله-قصه‌ای بر طاقت‌گری در زمانه‌ی سیاهی و واماندگی

      ۹ مرداد , ۱۴۰۵

      از کجا زنگ می‌زنم | داستان کوتاه از ریموند کارور

      ۲۷ تیر , ۱۴۰۵

      ایران و ایرانی از چشم روزنامه‌نگاران آمریکایی

      ۱۱ تیر , ۱۴۰۵

      جادویی از جنس واقعیت، حقیقتی از جنس تخیل

      ۲۰ اسفند , ۱۴۰۴

      گفتگو با مهدی گنجوی درباره تصحیح نسخۀ جدید کتاب «هزار و یکشب»

      ۲۴ شهریور , ۱۴۰۴

      اعتماد بین سینماگر و نویسنده از بین رفته است | گفتگو با شیوا ارسطویی

      ۲۴ اسفند , ۱۴۰۳

      کلنجار با خود برای درک دیگری | نگاهی به رقیب نوشته‌ی امانوئل کارِر

      ۳۰ آبان , ۱۴۰۵

      یک تپش بیشتر؛ اگزیستانسیالیسم و موهبت فناپذیری

      ۲۹ آبان , ۱۴۰۵

      آیا چیزی به اسم شاهنامه به نثر روان وجود دارد؟

      ۲۳ آبان , ۱۴۰۵

      راشومون؛ روایت‌هایی که از خودمان می‌سازیم | درباره‌ی اقتباس آکیرا کوروساوا از دو داستان آکوتاگاوا

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۵
    • تئاتر
      1. تاریخ نمایش
      2. گفت و گو
      3. نظریه تئاتر
      4. نمایش روی صحنه
      5. همه مطالب

      تئاتر با عشق آغاز می‌شود | نگاهی به حضور محمود دولت‌آبادی در تئاتر ایران

      ۲۱ تیر , ۱۴۰۴

      آنچه بر زنان خواننده در ایران می‌گذرد، شر محض است | زن، زندگی، آزادی، راه بی‌بازگشت: هانا کامکار

      ۲۷ آذر , ۱۴۰۴

      گفتگو با فرخ غفاری دربارۀ جشن هنر شیراز، تعزیه و تئاتر شرق و غرب

      ۲۸ آذر , ۱۴۰۳

      جایگاه بهرام بیضایی در تئاتر و سینمای مدرن در ایران

      ۱۰ دی , ۱۴۰۴

      جسارت در کشف قلمروهای تازه اجرایی در دو اجرای مهیار جوادی‌ها

      ۱۶ آذر , ۱۴۰۴

      فرانتس زاور کروتس، صدای مردم فلاکت‌زده و خاموش

      ۳ آذر , ۱۴۰۴

      جشن نور و شعر و سکون در دنیای نابغه‌ی تئاتر تجربی جهان | نگاهی کوتاه به دنیای تئاتری رابرت ویلسون

      ۲۶ مرداد , ۱۴۰۴

      آه از آن هودی سفید | نگاهی به نمایش «تلنگر»، اثر برزو ارجمند و احسان کرمی

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      نگاهی به نمایش «آرزوهای کوچک»؛ میان تراژدی کودکی، موسیقی و امید به بازپس‌گیری زندگی

      ۲۵ آبان , ۱۴۰۵

      «بایکوت»؛ وقتی هنر به جرم ایستادن در برابر جریان مسلط حذف می‌شود | نگاهی به کنسرت‌نمایش «بایکوت» به کارگردانی علی اصغری

      ۲۲ آبان , ۱۴۰۵

      مرگ در می‌زند؛ این بار در خانه یک ایرانی | نگاهی به نمایش «قبض روح» به کارگردانی علی احمدی

      ۱۴ آبان , ۱۴۰۵

      آه از آن هودی سفید | نگاهی به نمایش «تلنگر»، اثر برزو ارجمند و احسان کرمی

      ۲۷ آبان , ۱۴۰۵

      نگاهی به نمایش «آرزوهای کوچک»؛ میان تراژدی کودکی، موسیقی و امید به بازپس‌گیری زندگی

      ۲۵ آبان , ۱۴۰۵

      «بایکوت»؛ وقتی هنر به جرم ایستادن در برابر جریان مسلط حذف می‌شود | نگاهی به کنسرت‌نمایش «بایکوت» به کارگردانی علی اصغری

      ۲۲ آبان , ۱۴۰۵

      مرگ در می‌زند؛ این بار در خانه یک ایرانی | نگاهی به نمایش «قبض روح» به کارگردانی علی احمدی

      ۱۴ آبان , ۱۴۰۵
    • نقاشی
      1. آثار ماندگار
      2. گالری ها
      3. همه مطالب

      پیکاسو/ بیکن؛ دو غول قرن بیستم

      ۱۵ آبان , ۱۴۰۵

      سلیمان میناسیان و نقاشی با نور

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      دیوید هاکنی، هنرمند پیشگام بریتانیایی که با نقاشی‌های استخرها و پرتره‌هایش شهرت جهانی یافت، در ۸۸ سالگی درگذشت

      ۲۳ خرداد , ۱۴۰۵

      پیکاسو؛ از دل رقص تا نقاشی روی بوم

      ۴ مهر , ۱۴۰۴

      پیکاسو/ بیکن؛ دو غول قرن بیستم

      ۱۵ آبان , ۱۴۰۵

      آنیش کاپور؛ پتکی که بر سر ما فرود می‌آید

      ۱۶ مهر , ۱۴۰۵

      پیکاسو؛ از دل رقص تا نقاشی روی بوم

      ۴ مهر , ۱۴۰۴

      من لئونور فینی‌ هستم

      ۱۶ تیر , ۱۴۰۴

      پیکاسو/ بیکن؛ دو غول قرن بیستم

      ۱۵ آبان , ۱۴۰۵

      سلیمان میناسیان و نقاشی با نور

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      آنیش کاپور؛ پتکی که بر سر ما فرود می‌آید

      ۱۶ مهر , ۱۴۰۵

      دیوید هاکنی، هنرمند پیشگام بریتانیایی که با نقاشی‌های استخرها و پرتره‌هایش شهرت جهانی یافت، در ۸۸ سالگی درگذشت

      ۲۳ خرداد , ۱۴۰۵
    • موسیقی
      1. آلبوم های روز
      2. اجراها و کنسرت ها
      3. مرور آثار تاریخی
      4. همه مطالب

      کابوس‌ها به مثابه امتداد بیداری: سیزدهمین سوگنامه کاتاتونیا (Katatonia)

      ۲۸ مرداد , ۱۴۰۴

      در فاصله‌ای دور از زمین | تحلیل جامع آلبوم The Overview اثر استیون ویلسون

      ۱۷ فروردین , ۱۴۰۴

      گرمی ۲۰۲۵ | وقتی موسیقی زیر سایه انتقادات و مصالحه قرار می‌گیرد

      ۱۲ اسفند , ۱۴۰۳

      دریم تیتر و Parasomnia:  یک ادیسه‌ی صوتی در ناخودآگاه ما

      ۲ اسفند , ۱۴۰۳

      چه کسی از موسیقیِ هوش مصنوعی می‌ترسد؟

      ۳۰ شهریور , ۱۴۰۵

      پینا باوش؛ ۴۷ سال بعد

      ۲۲ فروردین , ۱۴۰۵

      شنبه‌ی مقدس (سبث)، شیطان‌پرستی و درخشش‌های انفرادی: ۱۰ اجرای برتر آزی آزبورن

      ۱ مرداد , ۱۴۰۴

      وودستاک: اعتراضی فراتر از زمین‌های گلی

      ۲۳ دی , ۱۴۰۳

      کیمیاگر و شاهزاده تاریکی: چگونه شارون آزبورن افسانه آزی را ساخت

      ۱۱ شهریور , ۱۴۰۴

      شنبه‌ی مقدس (سبث)، شیطان‌پرستی و درخشش‌های انفرادی: ۱۰ اجرای برتر آزی آزبورن

      ۱ مرداد , ۱۴۰۴

      چرا ما می­‌خواهیم باور کنیم که جیم موریسون هنوز زنده است؟

      ۱۸ فروردین , ۱۴۰۴

      زناکیس و موسیقی

      ۲۷ دی , ۱۴۰۳

      چه کسی از موسیقیِ هوش مصنوعی می‌ترسد؟

      ۳۰ شهریور , ۱۴۰۵

      به یاد آوردن، مهم‌ترین کنش تاریخی است | پدیده‌ی «تخریب خاطرات خوش»؛ به بهانه‌ی بازگشت محسن نامجو به ایران

      ۸ شهریور , ۱۴۰۵

      پینا باوش؛ ۴۷ سال بعد

      ۲۲ فروردین , ۱۴۰۵

      آنچه بر زنان خواننده در ایران می‌گذرد، شر محض است | زن، زندگی، آزادی، راه بی‌بازگشت: هانا کامکار

      ۲۷ آذر , ۱۴۰۴
    • معماری

      امر روزمره‌ی قدسی: استودیو جیبلی و آیینِ بازگشت به خانه | بخش دوم

      ۵ آبان , ۱۴۰۵

      امر روزمره‌ی قدسی: استودیو جیبلی و آیینِ بازگشت به خانه | بخش اول

      ۱۴ مهر , ۱۴۰۵

      کیوان خسروانی، هنرمندی که گذشته را به آینده دوخت

      ۲۲ شهریور , ۱۴۰۵

      معماری؛ تجربه‌ای با هفت حس

      ۱۷ شهریور , ۱۴۰۵

      مابین خطوط: تخیل شاعرانه و معماری‌ای که ما را تکان می‌دهد | بخش پایانی

      ۳ شهریور , ۱۴۰۵
    • اندیشه

      قدرت سرکوب و اراده آزادی؛ وقتی تاریخ از پایان سلطه می‌گوید

      ۱۱ آبان , ۱۴۰۵

      کیوان خسروانی، هنرمندی که گذشته را به آینده دوخت

      ۲۲ شهریور , ۱۴۰۵

      به یاد آوردن، مهم‌ترین کنش تاریخی است | پدیده‌ی «تخریب خاطرات خوش»؛ به بهانه‌ی بازگشت محسن نامجو به ایران

      ۸ شهریور , ۱۴۰۵

      خودمختاری؛ آنچه جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد | نگاهی به اندیشه‌های کاستوریادیس

      ۱۲ مرداد , ۱۴۰۵

      شهر، پرسه، تخیل؛ تأملی بر «عشق در بعدازظهر»

      ۸ تیر , ۱۴۰۵
    • پرونده‌های ویژه
      1. پرونده شماره ۱
      2. پرونده شماره ۲
      3. پرونده شماره ۳
      4. پرونده شماره ۴
      5. پرونده شماره ۵
      6. همه مطالب

      دموکراسی در فضای شهری و انقلاب دیجیتال

      ۲۱ خرداد , ۱۳۹۹

      دیجیتال: آینده یک تحول

      ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹

      رابطه‌ی ویدیوگیم و سینما؛ قرابت هنر هفت و هشت

      ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹

      Videodrome و مونولوگ‌‌هایی برای بقا

      ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹

      مسیح در سینما / نگاهی به فیلم مسیر سبز

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      آیا واقعا جویس از مذهب دلسرد شد؟

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      بالتازار / لحظه‌ی لمس درد در اتحاد با مسیح!

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      آخرین وسوسه شریدر

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      هنرمند و پدیده‌ی سینمای سیاسی-هنر انقلابی

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      پایان سینما: گدار و سیاست رادیکال

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      گاوراس و خوانش راسیونالیستی ایدئولوژی

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      انقلاب به مثابه هیچ / بررسی فیلم باشگاه مبارزه

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      پورن‌مدرنیسم: الیگارشی تجاوز

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      بازنمایی تجاوز در سینمای آمریکا

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      تصویر تجاوز در سینمای جریان اصلی

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      آیا آزارگری جنسی پایانی خواهد داشت؟

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      سیاست‌های سینما و جشنواره‌های ایرانی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      خدمت و خیانت جشنواره‌ها

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      اوج و حضیض در یک ژانر / فیلم کوتاه ایرانی در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      درباره حضور فیلم‌های محمد رسول اف در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      سیاست‌های سینما و جشنواره‌های ایرانی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      اوج و حضیض در یک ژانر / فیلم کوتاه ایرانی در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      درباره حضور فیلم‌های محمد رسول اف در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      ناشاد در غربت و وطن / جعفر پناهی و حضور در جشنواره‌های جهانی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰
    • ستون آزاد

      مرز میان «آرمان‌گرایی شخصی» و «تعدی به زیست‌جهان دیگری»

      ۱۳ خرداد , ۱۴۰۵

      «هر دم گویی به سنگ منجلیقم می‌کوبند»

      ۲۲ بهمن , ۱۴۰۴

      پیتر واتکینز و سینمای مقاومت

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۴

      اعترافات آرتیست ریدر

      ۸ مهر , ۱۴۰۴

      آرتیست ریدر و نبرد حماسی آبادان

      ۳۱ شهریور , ۱۴۰۴
    • گفتگو

      ساندنس ۲۰۲۵ | درخشش فیلم‌های ایرانی «راه‌های دور» و «چیزهایی که می‌کُشی»

      ۱۳ بهمن , ۱۴۰۳

      روشنفکران ایرانی با دفاع از «قیصر» به سینمای ایران ضربه زدند / گفتگو با آربی اوانسیان (بخش دوم)

      ۲۸ شهریور , ۱۴۰۳

      علی صمدی احدی و ساخت هفت روز: یک گفتگو

      ۲۱ شهریور , ۱۴۰۳

      «سیاوش در تخت جمشید» شبیه هیچ فیلم دیگری نیست / گفتگو با آربی اُوانسیان (بخش اول)

      ۱۴ شهریور , ۱۴۰۳

      مصاحبه اختصاصی با جهانگیر کوثری، کارگردان فیلم «من فروغ هستم» در جشنواره فیلم کوروش

      ۲۸ مرداد , ۱۴۰۳
    • درباره ما
    مجله تخصصی فینیکسمجله تخصصی فینیکس
    نقد فیلم سینما

    رستگاری (اِمین اَلپِر، ۲۰۲۶) و پاتک بنیادگرایی

    امیرعطا جولاییامیرعطا جولایی۱۳ مهر , ۱۴۰۵
    اشتراک گذاری Email Telegram WhatsApp
    رستگاری امین الپر
    اشتراک گذاری
    Email Telegram WhatsApp


    سینمای امین الپر همواره در نقطه‌ی تلاقی سیاست، روان‌شناسی جمعی، تاریخ و ساختارهای سرکوب حرکت کرده است. او دانش‌آموخته‌ی دکتری در تاریخ مدرن ترکیه، هنرمندی بسیار تیزبین و البته کم‌کار است که بین فیلم‌هایش فاصله‌ای معنادار به چشم می‌خورد: ترکیب پسند بازار که با سیاق کار او همخوان نیست و البته نخبه‌گراییِ خودش. طرفه این که الپر جامعه‌ی ترکیه و در نگاهی وسیع‌تر خاورمیانه را نه از منظر رفتارهای گذرا یا شعارهای سیاسی روزمره، بلکه از زاویه‌ی آسیب‌شناسی لایه‌های بسیار عمیقِ روانی، عقیدتی و تاریخی تحلیل می‌کند. پنجمین اثر بلند داستانی‌اش، رستگاری، نشان‌دهنده‌ی احیای فیلمسازی صاحب‌سبک است که پس از تجربه‌ی ناامیدکننده‌ی داستان سه خواهر (۲۰۱۹) و یک فیلم فراموش‌شده (روزهای خشک)، بار دیگر به ریل بازگشته: کالبدشکافی‌ای بی‌رحمانه، هولناک، لایه‌لایه و هوشمندانه از بنیادگراییِ عقیدتی و تاثیرات ویرانگر آن بر روان فردی و مناسبات جمعی.

    این اثر بیش از هرچیز یادآور شاخص‌ترین، منسجم‌ترین و پرتحسین‌ترین فیلم او، جنون (۲۰۱۵)، است. الپر آنجا با بهره‌گیری از فرمی پرالتهاب و تنش‌زا، فروپاشی روانیِ جامعه‌ای درگیر بدگمانی، توهم، اضطراب سالارانه و سرکوب ساختاری را تصویر کرده بود. خوشبختانه رستگاری هم جابه‌جا از همان انرژیِ مهارنشدنی و التهاب و مواجهه‌ی عریان با تاریکیِ درونی انسان سرشار شده است.

    محور اصلی داستان، هجوم مستقیم، بی‌پروا و ساختارشکنانه به بنیان‌های حیات‌بخش بنیادگرایی‌ست؛ نه همچون یک افراط‌گرایی ساده‌ی دینی، که به مثابه جزم‌اندیشی فرقه‌ای یا یک بازی سیاسی موقت: سیستم جامع سرکوب، یک ساختار روان‌شناختیِ مسری و ماشینی نابودگر که اندیشه، خرد، اراده و وجدان انسانی را منهدم می‌کند. فیلمساز دست روی جریانات، نهادها و باورهایی می‌گذارد که رویکردهای جزم‌گرایانه و سرکوب‌گر را تغذیه می‌کنند. بنیادگرایی با نفوذ در مویرگ‌های تنیده در جامعه، اخلاق عمومی، روابط خانوادگی، زیست فردی و حتی خصوصی‌ترین ابعاد زندگی انسان‌ها را مسموم می‌کند و مسیر را برای فروپاشی کامل یک تمدن، فرهنگ یا جامعه‌ای اخلاقی هموار می‌سازد.

    نکته‌ی مهم در تولید این فیلم، شرایط سخت، فشارها و محدودیت‌های سنگینی‌ست که در مسیر ساخت آن وجود داشته است. البته این حکایت تازه‌ای نیست که سینمای مستقل و معترض در خاور میانه همواره با ممیزی‌های شدید، خط ‌قرمزهای پرشمار، فشارهای پنهان و آشکار دستگاه‌های قدرت و همچنین کمبود شدید منابع مالی و پشتیبانی مواجه است. الپر اما توانسته است این محدودیت‌های ساختاری، سیاسی و مادی را به یک امکان زیبایی‌شناختی خلاقانه بدل سازد. محدودیت در تعداد مکان‌های فیلم‌برداری، کاهش تعداد بازیگران و پرهیز از ریخت‌وپاش‌های مالی (و طبعاً) فنی، به جای آنکه فیلم را دچار فقر تولید یا کم‌رمق جلوه بدهد، باعث فشردگیِ ساختار روایی، افزایش حس خفقان و ایجاد جهانی به‌شدت متراکم شده است. فیلمساز از دل همین تنگناها و فشارها، فضایی بسته و خفه‌کننده خلق کرده که خروج از آن برای شخصیت‌های داستان، محال به نظر می‌رسد.

    یکی از کارآمدترین ابزارهای روایی الپر در این مسیر، تلفیق مداوم فصل‌های خیال، کابوس و واقعیت است، در نتیجه مرز میان آنچه در جهان بیرونی رخ می‌دهد و آنچه در ذهنِ مخدوش، شکننده و آسیب‌دیده‌ی شخصیت‌ها می‌گذرد، به‌کلی محو و نامشخص است. مخاطب در طول فیلم مدام در میان کابوس‌های هولناک فردی و واقعیت‌های تلخ‌تر و دهشتناک‌تر از کابوس جابه‌جا می‌شود. این تمهید فرمی و روایی، را می‌توان انعکاسی دید از وضعیت زیستِ انسان در زیر سایه‌ی سنگین و ویرانگر بنیادگرایی.

    وقتی یک ایدئولوژی سرکوب‌گر و جزم‌اندیش بر تمامی ارکان روان و زیست انسان حاکم می‌شود، طبیعی‌ست که خودِ واقعیتِ عینی هم جای به کابوسی مداوم و لایه‌لایه بدهد و ذهن انسان برای فرار از واقعیت، کابوس‌های تازه‌ای بسازد. این توالی گیج‌کننده و روان‌شناختی، حس ناامنی، تعلیق، بی‌پناهی و اضطراب را در طول فیلم زنده نگاه می‌دارد.

    به گمان نگارنده اوج تهور الپر در جایی نمود می‌یابد که در فیلمی با داستان‌گویی کلاسیک، پایان‌بندی داستان را ناتمام فرض می‌گیرد. این است که اینجا خبری از گره‌گشایی کلاسیک نیست، گویی کارگردان تاکید داشته باشد که نمی‌توانیم پایانی برای بنیادگرایی متصور باشیم.

    ضمناً در راه تصویر جهانی چنین درخودمانده و به‌گل‌نشسته، حیف است به قاب‌بندی‌های ماهرانه‌ی فیلم و استفاده‌ی مصرانه‌ی فیلمساز از نورپردازی low key اشاره نکنیم. سایه‌ها اینجا عنصری تزئینی یا شکلی ساده از هویت بصری نیستند؛ بلکه تشخص و کارکردی سینمایی می‌یابند. تاریکی مطلق موضعی در گوشه‌و‌کنار صحنه‌ها، سایه‌های عمیق در پس‌زمینه و نورهای ضعیف، کم‌جان و باریکی که تنها بخشی از چهره‌ها یا فضای متراکم را روشن می‌کنند، حسِ سایه‌افکندن شوم ایدئولوژی و سرکوب بر تمام ابعاد حیات را تجسم می‌بخشند. این ساختار بصریِ کم‌نور و تیره‌وتار، نه‌تنها با فضای روان‌شناختی داستان و کابوس‌های کش‌دار شخصیت‌ها هماهنگی کامل دارد، بلکه حس خفقان، انزوا، ناامیدی و بی‌راهی را هم به بیننده منتقل می‌سازد. در اکثر صحنه‌ها، منابع نوری کم‌رمق و موضعی‌اند، چهره‌ی شخصیت‌ها غالباً در نیم‌سایه قرار دارد یا تنها بخشی از آن‌ها روشن است. این تمهید بصری نشان‌دهنده‌ی هویت‌های دوگانه، پنهان‌کاری‌ها، ترسی نهادینه‌شده و عدم شفافیت در دنیای داستان است. در همین راستا سایه‌های طویل و تیره بر روی دیوارها، حس سنگینی یک حضور نادیدنی اما تهدیدکننده را ایجاد می‌کنند.

    جالب اینجاست که ابعاد سیاسی، اجتماعی و انتقادی اثر، بسیار فراتر از مرزهای جغرافیایی محدود ترکیه می‌رود و کل زیست روزگار ما در خاورمیانه را شامل می‌شود. الپر پیکان نقد و هدف‌گیری خود را متوجه ریشه‌ها، ساختارها، ایدئولوژی‌ها و حکومت‌هایی می‌کند که بنیادگرایی را به ابزار اصلیِ سلطه، سرکوب، جنگ‌آفرینی و بقای خود بدل کرده‌اند. این نگاه فرامنطقه‌ای، صریح و بی‌پروا، اثر او را از یک فیلم بومی و محدود خارج کرده و به یک بیانیه‌ی فراگیر و انسانی علیه تحجر، سرکوب و تاریکی بدل می‌سازد.

    ناگفته نماند که الپر مانند بسیاری از فیلمسازان، تابع مد روز و عافیت‌طلب هم نیست و تنها به اشاره‌های سطحی، بی‌هزینه و در حکم «دشت تضمینی» به بحران‌های منطقه‌ای یا مسئله‌ی مردم فلسطین بسنده نمی‌کند و در پی تشویق‌های مقطعی و هوراکشیِ جشنواره‌های غربی نیست. اسم‌بردن او از ایران در اختتامیه‌ی برلیناله‌ی امسال و حین دریافت جایزه‌ی ویژه‌ی هیئت داوران به او که چنین فیلم هشداردهنده‌ای ساخته می‌آید: مردم ایران! تنها نیستید! (آن هم در شرایطی که ویم وندرسِ بزرگ، رییس هیئت داوران بخش مسابقه، همان روز اول آب پاکی را روی دست همه ریخت و جشنواره را رویدادی مطلقاً سینمایی و غیرسیاسی خواند.)

    خوشبختانه در رستگاری صراحت تک‌ساحتیِ سیاسی جا به التهاب فرمی، پیچیدگی روان‌شناختی و ساختار کابوس‌گون داده است. فیلم به دنبال ریشه‌یابی این است که ایدئولوژی‌های جزم‌اندیشانه چطور می‌توانند ذهن انسان‌ها را تسخیر کنند و آن‌ها را به مجریان بی‌چون‌وچرای خشونت بدل سازند. در این مسیر بنیادگرایی به عنوان یک مکانیسم دفاعیِ نادرست در برابر اضطراب‌های وجودی، فقر، بی‌هویتی و سرخوردگی‌های تاریخی نشان داده می‌شود. جزم‌اندیشی به افراد ناتوان، نوعی قدرت کاذب و احساس تعلق به یک حقیقت مطلق می‌بخشد، اما بهایی که فرد برای این هویت کاذب می‌پردازد، نابودی کامل تفکر انتقادی، مسخ‌شدن وجدان و پذیرش مطلق سرکوب است.

    فیلمساز نشان می‌دهد چگونه مناسبات بنیادگرایانه ابتدا در کوچک‌ترین نهادهای اجتماعی مانند خانواده یا جمع‌های محلی شکل می‌گیرد و سپس به سطح کلان جامعه سرایت می‌کند. زبان افراط‌گرایی، زبانی‌ست پر از تهدید، تقدیسِ خشونت و نفیِ دیگری. فیلم بر این نکته تاکید می‌گذارد که بنیادگرایی برای بقای خود نیازمند ساختن یک «دشمنِ دائمی»‌ست. اگر دشمنی در واقعیت وجود نداشته باشد، ماشین ایدئولوژی آن را در ذهن پیروان خود خلق می‌کند. از این رو توهم مؤلفه‌ای جدایی‌ناپذیر در رویکرد سیستم‌های بنیادگراست.

    رستگاری نشان می‌دهد که بنیادگرایی پدیده‌ای انتزاعی یا فکری ایزوله‌شده نیست، بلکه شبکه‌ای پیچیده از ایدئولوژی، قدرت، ثروت و سرکوب سازمان‌یافته است که مرزها را درمی‌نوردد و جوامع گوناگون را به نابودی می‌کشاند. الپر با هدف قرار دادن این ریشه‌ها، نشان می‌دهد که فیلمسازی متعهد به اومانیسم راستین است و ارزش حقیقت و تحلیل آگاهانه را بسیار بالاتر از آسایش، محافظه‌کاری و خوشامدِ محافل مد روز می‌داند.

    فیلم زیبای امین الپر متنی رادیکال، افشاگر، تاویل‌پذیر و منسجم به دست می‌دهد؛ حاصل کار فیلمسازی که فلسفه، تاریخ و زبان سینما را به‌خوبی در هم می‌آمیزد و موقعیتش را به عنوان یکی از مهم‌ترین و جسورترین مؤلفان سینمای خاورمیانه تثبیت می‌کند. از حالا کنجکاو فیلم‌های بعدی‌اش هستیم.

    اشتراک Email Telegram WhatsApp Copy Link
    مقاله قبلی«مگس‌ها»؛ وقتی رنج، آدم‌ها را به هم پیوند می‌دهد
    مقاله بعدی امر روزمره‌ی قدسی: استودیو جیبلی و آیینِ بازگشت به خانه | بخش اول
    امیرعطا جولایی

    امیرعطا جولایی، منتقد و مدرس و مترجم سینما و نمایش، ویراستار ادبی و فعال تئاتری، فعالیت حرفه‌ای خود را در سال ۱۳۸۵ آغاز کرد. وی تحصیلات دانشگاهی‌اش را تا مقطع دکتری در رشته‌ی فلسفه‌ی هنر ادامه داد و در سال ۱۴۰۱ از کشور خارج شد. او اکنون در آلمان سکونت دارد و از ابتدای سال ۱۴۰۴، به عنوان سردبیر دو وبسایت فارسی و انگلیسی کانون فیلمسازان مستقل ایران (ایفما) مشغول به فعالیت است.

    مطالب مرتبط

    هنر بعد از فاجعه مظلوم نیست | نگاهی به برنامه‌ی مسابقه‌ی خوانندگی «صحنه» و معنای واژگون هنر و شادی در سرزمین فاجعه

    بی‌تا ملکوتی

    وقتی یک سکانس می‌تواند سرنوشت یک سریال را تغییر دهد | به بهانه توقیف سریال یل

    رضا‍ صائمی

    شعرِ بقا در برزخِ تبعید: کالبدشکافی فرم، روان‌کاوی و تخیل رهایی‌بخش در «روباهی زیر ماه صورتی» (A Fox Under a Pink Moon) ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی

    محسن مومن‌زاده
    نظرتان را به اشتراک بگذارید

    Comments are closed.

    پیشنهاد سردبیر

    شکستن بت بزرگ | یادداشتی بر فیلم پیرپسر به کارگردانی اکتای براهنی

    دنیای نوآرگونه مسعود کیمیایی | تحلیل مولفه‌های تماتیک و بصری نوآر در سینمای جنایی کیمیایی

    مستند «ترانه» پگاه آهنگرانی: معرفی، واکنش‌ها و تحلیل

    ما را همراهی کنید
    • YouTube
    • Instagram
    • Telegram
    • Facebook
    • Twitter
    پربازدیدترین ها
    Demo
    پربازدیدترین‌ها

    کلنجار با خود برای درک دیگری | نگاهی به رقیب نوشته‌ی امانوئل کارِر

    یک تپش بیشتر؛ اگزیستانسیالیسم و موهبت فناپذیری

    هنر بعد از فاجعه مظلوم نیست | نگاهی به برنامه‌ی مسابقه‌ی خوانندگی «صحنه» و معنای واژگون هنر و شادی در سرزمین فاجعه

    پیشنهاد سردبیر

    شکستن بت بزرگ | یادداشتی بر فیلم پیرپسر به کارگردانی اکتای براهنی

    امیرمهدی عسلی

    آن سوی فینچر / درباره فیلم Mank (منک)

    امین نور

    انقلاب به مثابه هیچ / بررسی فیلم باشگاه مبارزه

    پویا جنانی

    مجله تخصصی فینیکس در راستای ایجاد فضایی کاملا آزاد در بیان نظرات، از نویسنده‌ها و افراد حرفه‌ای و شناخته‌شده در زمینه‌های تخصصیِ سینما، ادبیات، اندیشه، نقاشی، تئاتر، معماری و شهرسازی شکل گرفته است.
    این وبسایت وابسته به مرکز فرهنگی هنری فینیکس واقع در تورنتو کانادا است. لازم به ذکر است که موضع‌گیری‌های نویسندگان کاملاً شخصی است و فینیکس مسئولیتی در قبال مواضع ندارد.
    حقوق کلیه مطالب برای مجله فرهنگی – هنری فینیکس محفوظ است. نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است.

    10 Center Ave, Unit A Second Floor, North York M2M 2L3
    • Home

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.