Close Menu
مجله تخصصی فینیکسمجله تخصصی فینیکس

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

    مک کارتیسم، فساد مطبوعات، و دنیای نوآر در «بوی شیرین موفقیت» الکساندر مکندریک

    آیا چیزی به اسم شاهنامه به نثر روان وجود دارد؟

    Facebook X (Twitter) Instagram Telegram
    Instagram YouTube Telegram Facebook X (Twitter)
    مجله تخصصی فینیکسمجله تخصصی فینیکس
    • خانه
    • سینما
      1. نقد فیلم
      2. جشنواره‌ها
      3. یادداشت‌ها
      4. مصاحبه‌ها
      5. سریال
      6. مطالعات سینمایی
      7. فیلم سینمایی مستند
      8. ۱۰ فیلم برتر سال ۲۰۲۴
      9. همه مطالب

      اخلاقِ نگاه در ضیافت سرمایه: بازخوانی فرم و معنا در «عشقِ ممکن» (Possible Love – 2026) ساخته لی چانگ-دونگ

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۵

      سالمندستیزی؛ نفرت از آینده خویشتن | خوانشی جامعه‌شناختی از فیلم «ملکه در دریا» (Queen at Sea – 2026) ساخته لنس همر

      ۱۸ آبان , ۱۴۰۵

      هاضمه‌ی دوران | یادداشتی بر دیگِر (Digger) ساخته‌ی الخاندرو گونزالز ایناریتو

      ۱۳ آبان , ۱۴۰۵

      سیاستِ تصویر در آینه سقوط اخلاقی؛ خوانشی انتقادی از «پرتوها و سایه‌ها» (The Rays and Shadows) ساخته خاویر ژیانوُلی

      ۱۲ آبان , ۱۴۰۵

      ویناله: «کنتس خون»؛ خون‌آشام زنانه

      ۷ آبان , ۱۴۰۵

      «مرز»؛ از عشق تا انتقام

      ۵ مهر , ۱۴۰۵

      گفت‌و‌گوی اختصاصی محمد عبدی با تونی سرویلو؛ «امیدوارم نقش‌هایم با هم متفاوت باشند»

      ۲۹ شهریور , ۱۴۰۵

      «نیاکان عزیز، بگذارید عبور کنیم»؛ لاو دیاز و مذهب

      ۲۸ شهریور , ۱۴۰۵

      «مینوتور»؛ تلخی‌های بی‌پایان زندگی

      ۱۸ آبان , ۱۴۰۵

      پنج نامه‌ی کوتاه به ترانه علیدوستی

      ۱۶ آبان , ۱۴۰۵

      تحلیل فیلم «تو به اینجا تعلق نداری» (فلورین شِربان، ۲۰۲۶): تجلی نوین آسیب‌های طبقاتی در سینمای اروپای شرقی

      ۱ آبان , ۱۴۰۵

      ردپای زمان، خاطره و وسوسه‌ی رفتن: کالبدشکافی فرمالیستی «نینا روزا» (Nina Roza – 2026)

      ۲۸ مهر , ۱۴۰۵

       دوربین شیئی است بدترکیب یا خداگونه؟ | گفت‌وگویی با راس مک‌الوی و پیوندی میان سه نسل

      ۷ آبان , ۱۴۰۵

      گفت‌و‌گوی اختصاصی محمد عبدی با تونی سرویلو؛ «امیدوارم نقش‌هایم با هم متفاوت باشند»

      ۲۹ شهریور , ۱۴۰۵

      آنچه بر زنان خواننده در ایران می‌گذرد، شر محض است | زن، زندگی، آزادی، راه بی‌بازگشت: هانا کامکار

      ۲۷ آذر , ۱۴۰۴

      گفت‌و‌گوی اختصاصی محمد عبدی با بلا تار؛ راز و رمز جهان سیاه و سفید 

      ۱۳ آذر , ۱۴۰۴

      زنانی که نه قهرمان‌اند و نه قربانی | نگاهی به شخصیت‌های زن آثار آیدا پناهنده به بهانه‌ی شروع سریال «سرخ و سیاه» به نویسندگی و کارگردانی او

      ۸ آبان , ۱۴۰۵

      چه کسی حوا را شرور کرد؟ | بازخوانی زن، گناه و آزادی در سریال «شرق بهشت»

      ۳۰ مهر , ۱۴۰۵

      نفرین قابیل و رستاخیزِ لیلیت | کالبدشکافی روانکاوانه مینی‌سریال «شرق بهشت» (East of Eden – 2026) اثر زوئی کازان

      ۲۳ مهر , ۱۴۰۵

      سایلو؛ جهانی با فرهنگ ندانستن

      ۱۹ مهر , ۱۴۰۵

      سینمای تینتو براس؛ اروتیسم رهایی‌بخش یا پورنوگرافی و ابژه ساختن بدن زنانه

      ۱۷ آبان , ۱۴۰۵

      بنده‌ی خدا؛ روایت انزوا و خشونت از صفحه تا پرده

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      فلسفه انتظار در سینما | هایدگر و زمان به مثابه امکان

      ۲۶ مرداد , ۱۴۰۵

      سینما در دوراهی انسان و ماشین

      ۳ تیر , ۱۴۰۵

      الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵

      نازا؛ دستور زبان کشتار | تأملی بر مستندی درباره زبان و سازوکارهای پنهان کشتار در غزه

      ۲۱ آبان , ۱۴۰۵

      پاتریشیو گوزمن؛ روایتگر حافظۀ خونین و زخمی یک ملت

      ۲۹ شهریور , ۱۴۰۵

      نگاهی به مستند لعبت‌باز ساخته پوریا نوری

      ۲۴ مرداد , ۱۴۰۵

      الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵

      مک کارتیسم، فساد مطبوعات، و دنیای نوآر در «بوی شیرین موفقیت» الکساندر مکندریک

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵

      آیا چیزی به اسم شاهنامه به نثر روان وجود دارد؟

      ۲۳ آبان , ۱۴۰۵

      «بایکوت»؛ وقتی هنر به جرم ایستادن در برابر جریان مسلط حذف می‌شود | نگاهی به کنسرت‌نمایش «بایکوت» به کارگردانی علی اصغری

      ۲۲ آبان , ۱۴۰۵

      الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵

      مک کارتیسم، فساد مطبوعات، و دنیای نوآر در «بوی شیرین موفقیت» الکساندر مکندریک

      ۲۴ آبان , ۱۴۰۵

      نازا؛ دستور زبان کشتار | تأملی بر مستندی درباره زبان و سازوکارهای پنهان کشتار در غزه

      ۲۱ آبان , ۱۴۰۵

      وقتی باران قصه می‌گوید | رد پای باران در سینمای ایران

      ۲۰ آبان , ۱۴۰۵
    • ادبیات
      1. نقد و نظریه ادبی
      2. تازه های نشر
      3. داستان
      4. گفت و گو
      5. همه مطالب

      آیا چیزی به اسم شاهنامه به نثر روان وجود دارد؟

      ۲۳ آبان , ۱۴۰۵

      راشومون؛ روایت‌هایی که از خودمان می‌سازیم | درباره‌ی اقتباس آکیرا کوروساوا از دو داستان آکوتاگاوا

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۵

      گل سرخی روی تل تاپاله؛ درباره‌ی رمان خانواده‌ی پاسکوآل دوآرته

      ۱۶ آبان , ۱۴۰۵

      بنده‌ی خدا؛ روایت انزوا و خشونت از صفحه تا پرده

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      چشم برجک: وقتی رمان پلیسی وارد جهان ژاندارمری ایران می‌شود

      ۹ شهریور , ۱۴۰۵

      ایران و ایرانی از چشم روزنامه‌نگاران آمریکایی

      ۱۱ تیر , ۱۴۰۵

      جادوی روایتگری در رمان کوتاه «بدرودها» نوشته‌ی خوآن کارلوس اونتی

      ۱۶ مرداد , ۱۴۰۴

      بررسی فمنیستی رمان «گوگرد» نوشته‌ی عطیه عطارزاده

      ۱۰ خرداد , ۱۴۰۴

      کلید | داستان کوتاه از ایزاک بشویس سینگر (از مجموعه‌ی بهترین داستان‌های قرن بیستم به کوشش جان آپدایک)

      ۱۷ مهر , ۱۴۰۵

      پارک نیاوران | داستان کوتاه از بی‌تا ملکوتی

      ۲۲ مرداد , ۱۴۰۵

      «پناه بر ادبیات» | مقاله-قصه‌ای بر طاقت‌گری در زمانه‌ی سیاهی و واماندگی

      ۹ مرداد , ۱۴۰۵

      از کجا زنگ می‌زنم | داستان کوتاه از ریموند کارور

      ۲۷ تیر , ۱۴۰۵

      ایران و ایرانی از چشم روزنامه‌نگاران آمریکایی

      ۱۱ تیر , ۱۴۰۵

      جادویی از جنس واقعیت، حقیقتی از جنس تخیل

      ۲۰ اسفند , ۱۴۰۴

      گفتگو با مهدی گنجوی درباره تصحیح نسخۀ جدید کتاب «هزار و یکشب»

      ۲۴ شهریور , ۱۴۰۴

      اعتماد بین سینماگر و نویسنده از بین رفته است | گفتگو با شیوا ارسطویی

      ۲۴ اسفند , ۱۴۰۳

      آیا چیزی به اسم شاهنامه به نثر روان وجود دارد؟

      ۲۳ آبان , ۱۴۰۵

      راشومون؛ روایت‌هایی که از خودمان می‌سازیم | درباره‌ی اقتباس آکیرا کوروساوا از دو داستان آکوتاگاوا

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۵

      گل سرخی روی تل تاپاله؛ درباره‌ی رمان خانواده‌ی پاسکوآل دوآرته

      ۱۶ آبان , ۱۴۰۵

      بنده‌ی خدا؛ روایت انزوا و خشونت از صفحه تا پرده

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵
    • تئاتر
      1. تاریخ نمایش
      2. گفت و گو
      3. نظریه تئاتر
      4. نمایش روی صحنه
      5. همه مطالب

      تئاتر با عشق آغاز می‌شود | نگاهی به حضور محمود دولت‌آبادی در تئاتر ایران

      ۲۱ تیر , ۱۴۰۴

      آنچه بر زنان خواننده در ایران می‌گذرد، شر محض است | زن، زندگی، آزادی، راه بی‌بازگشت: هانا کامکار

      ۲۷ آذر , ۱۴۰۴

      گفتگو با فرخ غفاری دربارۀ جشن هنر شیراز، تعزیه و تئاتر شرق و غرب

      ۲۸ آذر , ۱۴۰۳

      جایگاه بهرام بیضایی در تئاتر و سینمای مدرن در ایران

      ۱۰ دی , ۱۴۰۴

      جسارت در کشف قلمروهای تازه اجرایی در دو اجرای مهیار جوادی‌ها

      ۱۶ آذر , ۱۴۰۴

      فرانتس زاور کروتس، صدای مردم فلاکت‌زده و خاموش

      ۳ آذر , ۱۴۰۴

      جشن نور و شعر و سکون در دنیای نابغه‌ی تئاتر تجربی جهان | نگاهی کوتاه به دنیای تئاتری رابرت ویلسون

      ۲۶ مرداد , ۱۴۰۴

      «بایکوت»؛ وقتی هنر به جرم ایستادن در برابر جریان مسلط حذف می‌شود | نگاهی به کنسرت‌نمایش «بایکوت» به کارگردانی علی اصغری

      ۲۲ آبان , ۱۴۰۵

      مرگ در می‌زند؛ این بار در خانه یک ایرانی | نگاهی به نمایش «قبض روح» به کارگردانی علی احمدی

      ۱۴ آبان , ۱۴۰۵

      وقتی تئاتر لاکچری می‌شود

      ۴ شهریور , ۱۴۰۵

      شکستن دیوار چهارم، از استیصال سوگ تا قدرت درک | نگاهی به نمایش «تلنگر» به نویسندگی و کارگردانی برزو ارجمند و احسان کرمی

      ۲۹ مرداد , ۱۴۰۵

      «بایکوت»؛ وقتی هنر به جرم ایستادن در برابر جریان مسلط حذف می‌شود | نگاهی به کنسرت‌نمایش «بایکوت» به کارگردانی علی اصغری

      ۲۲ آبان , ۱۴۰۵

      مرگ در می‌زند؛ این بار در خانه یک ایرانی | نگاهی به نمایش «قبض روح» به کارگردانی علی احمدی

      ۱۴ آبان , ۱۴۰۵

      وقتی تئاتر لاکچری می‌شود

      ۴ شهریور , ۱۴۰۵

      شکستن دیوار چهارم، از استیصال سوگ تا قدرت درک | نگاهی به نمایش «تلنگر» به نویسندگی و کارگردانی برزو ارجمند و احسان کرمی

      ۲۹ مرداد , ۱۴۰۵
    • نقاشی
      1. آثار ماندگار
      2. گالری ها
      3. همه مطالب

      پیکاسو/ بیکن؛ دو غول قرن بیستم

      ۱۵ آبان , ۱۴۰۵

      سلیمان میناسیان و نقاشی با نور

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      دیوید هاکنی، هنرمند پیشگام بریتانیایی که با نقاشی‌های استخرها و پرتره‌هایش شهرت جهانی یافت، در ۸۸ سالگی درگذشت

      ۲۳ خرداد , ۱۴۰۵

      پیکاسو؛ از دل رقص تا نقاشی روی بوم

      ۴ مهر , ۱۴۰۴

      پیکاسو/ بیکن؛ دو غول قرن بیستم

      ۱۵ آبان , ۱۴۰۵

      آنیش کاپور؛ پتکی که بر سر ما فرود می‌آید

      ۱۶ مهر , ۱۴۰۵

      پیکاسو؛ از دل رقص تا نقاشی روی بوم

      ۴ مهر , ۱۴۰۴

      من لئونور فینی‌ هستم

      ۱۶ تیر , ۱۴۰۴

      پیکاسو/ بیکن؛ دو غول قرن بیستم

      ۱۵ آبان , ۱۴۰۵

      سلیمان میناسیان و نقاشی با نور

      ۱۰ آبان , ۱۴۰۵

      آنیش کاپور؛ پتکی که بر سر ما فرود می‌آید

      ۱۶ مهر , ۱۴۰۵

      دیوید هاکنی، هنرمند پیشگام بریتانیایی که با نقاشی‌های استخرها و پرتره‌هایش شهرت جهانی یافت، در ۸۸ سالگی درگذشت

      ۲۳ خرداد , ۱۴۰۵
    • موسیقی
      1. آلبوم های روز
      2. اجراها و کنسرت ها
      3. مرور آثار تاریخی
      4. همه مطالب

      کابوس‌ها به مثابه امتداد بیداری: سیزدهمین سوگنامه کاتاتونیا (Katatonia)

      ۲۸ مرداد , ۱۴۰۴

      در فاصله‌ای دور از زمین | تحلیل جامع آلبوم The Overview اثر استیون ویلسون

      ۱۷ فروردین , ۱۴۰۴

      گرمی ۲۰۲۵ | وقتی موسیقی زیر سایه انتقادات و مصالحه قرار می‌گیرد

      ۱۲ اسفند , ۱۴۰۳

      دریم تیتر و Parasomnia:  یک ادیسه‌ی صوتی در ناخودآگاه ما

      ۲ اسفند , ۱۴۰۳

      چه کسی از موسیقیِ هوش مصنوعی می‌ترسد؟

      ۳۰ شهریور , ۱۴۰۵

      پینا باوش؛ ۴۷ سال بعد

      ۲۲ فروردین , ۱۴۰۵

      شنبه‌ی مقدس (سبث)، شیطان‌پرستی و درخشش‌های انفرادی: ۱۰ اجرای برتر آزی آزبورن

      ۱ مرداد , ۱۴۰۴

      وودستاک: اعتراضی فراتر از زمین‌های گلی

      ۲۳ دی , ۱۴۰۳

      کیمیاگر و شاهزاده تاریکی: چگونه شارون آزبورن افسانه آزی را ساخت

      ۱۱ شهریور , ۱۴۰۴

      شنبه‌ی مقدس (سبث)، شیطان‌پرستی و درخشش‌های انفرادی: ۱۰ اجرای برتر آزی آزبورن

      ۱ مرداد , ۱۴۰۴

      چرا ما می­‌خواهیم باور کنیم که جیم موریسون هنوز زنده است؟

      ۱۸ فروردین , ۱۴۰۴

      زناکیس و موسیقی

      ۲۷ دی , ۱۴۰۳

      چه کسی از موسیقیِ هوش مصنوعی می‌ترسد؟

      ۳۰ شهریور , ۱۴۰۵

      به یاد آوردن، مهم‌ترین کنش تاریخی است | پدیده‌ی «تخریب خاطرات خوش»؛ به بهانه‌ی بازگشت محسن نامجو به ایران

      ۸ شهریور , ۱۴۰۵

      پینا باوش؛ ۴۷ سال بعد

      ۲۲ فروردین , ۱۴۰۵

      آنچه بر زنان خواننده در ایران می‌گذرد، شر محض است | زن، زندگی، آزادی، راه بی‌بازگشت: هانا کامکار

      ۲۷ آذر , ۱۴۰۴
    • معماری

      امر روزمره‌ی قدسی: استودیو جیبلی و آیینِ بازگشت به خانه | بخش دوم

      ۵ آبان , ۱۴۰۵

      امر روزمره‌ی قدسی: استودیو جیبلی و آیینِ بازگشت به خانه | بخش اول

      ۱۴ مهر , ۱۴۰۵

      کیوان خسروانی، هنرمندی که گذشته را به آینده دوخت

      ۲۲ شهریور , ۱۴۰۵

      معماری؛ تجربه‌ای با هفت حس

      ۱۷ شهریور , ۱۴۰۵

      مابین خطوط: تخیل شاعرانه و معماری‌ای که ما را تکان می‌دهد | بخش پایانی

      ۳ شهریور , ۱۴۰۵
    • اندیشه

      قدرت سرکوب و اراده آزادی؛ وقتی تاریخ از پایان سلطه می‌گوید

      ۱۱ آبان , ۱۴۰۵

      کیوان خسروانی، هنرمندی که گذشته را به آینده دوخت

      ۲۲ شهریور , ۱۴۰۵

      به یاد آوردن، مهم‌ترین کنش تاریخی است | پدیده‌ی «تخریب خاطرات خوش»؛ به بهانه‌ی بازگشت محسن نامجو به ایران

      ۸ شهریور , ۱۴۰۵

      خودمختاری؛ آنچه جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد | نگاهی به اندیشه‌های کاستوریادیس

      ۱۲ مرداد , ۱۴۰۵

      شهر، پرسه، تخیل؛ تأملی بر «عشق در بعدازظهر»

      ۸ تیر , ۱۴۰۵
    • پرونده‌های ویژه
      1. پرونده شماره ۱
      2. پرونده شماره ۲
      3. پرونده شماره ۳
      4. پرونده شماره ۴
      5. پرونده شماره ۵
      6. همه مطالب

      دموکراسی در فضای شهری و انقلاب دیجیتال

      ۲۱ خرداد , ۱۳۹۹

      دیجیتال: آینده یک تحول

      ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹

      رابطه‌ی ویدیوگیم و سینما؛ قرابت هنر هفت و هشت

      ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹

      Videodrome و مونولوگ‌‌هایی برای بقا

      ۱۲ خرداد , ۱۳۹۹

      مسیح در سینما / نگاهی به فیلم مسیر سبز

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      آیا واقعا جویس از مذهب دلسرد شد؟

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      بالتازار / لحظه‌ی لمس درد در اتحاد با مسیح!

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      آخرین وسوسه شریدر

      ۱۵ مرداد , ۱۳۹۹

      هنرمند و پدیده‌ی سینمای سیاسی-هنر انقلابی

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      پایان سینما: گدار و سیاست رادیکال

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      گاوراس و خوانش راسیونالیستی ایدئولوژی

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      انقلاب به مثابه هیچ / بررسی فیلم باشگاه مبارزه

      ۱۲ مهر , ۱۳۹۹

      پورن‌مدرنیسم: الیگارشی تجاوز

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      بازنمایی تجاوز در سینمای آمریکا

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      تصویر تجاوز در سینمای جریان اصلی

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      آیا آزارگری جنسی پایانی خواهد داشت؟

      ۲۱ بهمن , ۱۳۹۹

      سیاست‌های سینما و جشنواره‌های ایرانی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      خدمت و خیانت جشنواره‌ها

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      اوج و حضیض در یک ژانر / فیلم کوتاه ایرانی در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      درباره حضور فیلم‌های محمد رسول اف در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      سیاست‌های سینما و جشنواره‌های ایرانی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      اوج و حضیض در یک ژانر / فیلم کوتاه ایرانی در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      درباره حضور فیلم‌های محمد رسول اف در جشنواره‌های خارجی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰

      ناشاد در غربت و وطن / جعفر پناهی و حضور در جشنواره‌های جهانی

      ۳۱ تیر , ۱۴۰۰
    • ستون آزاد

      مرز میان «آرمان‌گرایی شخصی» و «تعدی به زیست‌جهان دیگری»

      ۱۳ خرداد , ۱۴۰۵

      «هر دم گویی به سنگ منجلیقم می‌کوبند»

      ۲۲ بهمن , ۱۴۰۴

      پیتر واتکینز و سینمای مقاومت

      ۱۹ آبان , ۱۴۰۴

      اعترافات آرتیست ریدر

      ۸ مهر , ۱۴۰۴

      آرتیست ریدر و نبرد حماسی آبادان

      ۳۱ شهریور , ۱۴۰۴
    • گفتگو

      ساندنس ۲۰۲۵ | درخشش فیلم‌های ایرانی «راه‌های دور» و «چیزهایی که می‌کُشی»

      ۱۳ بهمن , ۱۴۰۳

      روشنفکران ایرانی با دفاع از «قیصر» به سینمای ایران ضربه زدند / گفتگو با آربی اوانسیان (بخش دوم)

      ۲۸ شهریور , ۱۴۰۳

      علی صمدی احدی و ساخت هفت روز: یک گفتگو

      ۲۱ شهریور , ۱۴۰۳

      «سیاوش در تخت جمشید» شبیه هیچ فیلم دیگری نیست / گفتگو با آربی اُوانسیان (بخش اول)

      ۱۴ شهریور , ۱۴۰۳

      مصاحبه اختصاصی با جهانگیر کوثری، کارگردان فیلم «من فروغ هستم» در جشنواره فیلم کوروش

      ۲۸ مرداد , ۱۴۰۳
    • درباره ما
    مجله تخصصی فینیکسمجله تخصصی فینیکس
    نقد فیلم سینما

    زنی که مثل هیچکس نیست | تحلیلی بر شخصیت حمیرا در فیلم بی داد

    حمیرا خضرآبادی، حمی، مامان، مامان‌ستی.
    مهشید زمانیمهشید زمانی۲۶ مرداد , ۱۴۰۵
    اشتراک گذاری Email Telegram WhatsApp
    لیلی رشیدی فیلم بی‌داد
    اشتراک گذاری
    Email Telegram WhatsApp

    حمیرا خضرآبادی نام شناسنامه‌ای اوست، حمی نامی است که دخترش از سر صمیمیت صدایش می‌زند؛ مامان  یادآور نقشی است که ایفایش نمی‌کند،  قربانی سرنوشت او، سیاه‌مستی پناهگاه اوو مامان‌ستی‌بودن هویت او.

    شخصیت زنی که لیلی رشیدی در فیلم بی‌داد نقشش را با بازی درجه‌یک و ماندنی ایفا می‌کند، همهٔ این‌هاست، اما هیچ‌کدام هم نیست؛ و همین راز یگانگی اوست: مادر، عاشق، قربانی، ترسو، سیاه‌مست، شجاع، بازنده، پشیمان و همچنان عاشق ستی!

    در فیلمی که همهٔ آدم‌ها، از ستی و ببین گرفته تا مأموران حکومتی و خواننده‌های خیابانی، تیپ‌اند و نه شخصیت-و این ایراد فیلم نیست، ویژگی آن است-لیلی رشیدی فرصت یافته این نقش را زنی کند که با همه تضادهای شخصیتی، تنها خود اوست و باید اذعان کرد که وجود  این زن و همدلی که فیلمساز نسبت به او‌نشان می‌دهد، غنیمت است.

    نقش حمیرا در فیلم از هر دو شخصیت دیگر بیشتر “پرداخت” (develop) شده است و شده است آن زنی که از آغاز تا پایان، لایه‌های مختلف وجودی‌اش به نمایش گذاشته می‌شود، رشد می‌کند و به فیلم عمق و حتی معنا می‌دهد.

    دیالوگ‌های این شخصیت، برخلاف دیالوگ‌های ستی و ببین، نه تکراری‌اند و نه توضیح آن‌چه خود بر تصویر می‌بینیم.

    دیالوگ‌های  او همان‌اند که باید باشند: توضیح شخصیتش و آن‌چه در تصویر ندیده‌ایم،دیالوگ‌های موجز و روشنگر موقعیت امروز: «من رقصم بهتر بود»، «با موسیقی بزرگت کردم»، «خودم هم می‌خوندم»، «هرکاری دلش خواست باهام کرد»، «بو گرفتم»، «من قطع نمی‌کن، تو بخواب»، «از من خجالت می‌کشی». کنار هم قرار دادن این دیالوگ‌ها، به‌علاوهٔ کنش های او -به عبارتی استفاده درست از ظرفیت‌های سینما- ما را با این زن آشنا می‌کند؛ زنی که حکومت اسلامیِ زن‌ستیزو مردانی که کارشان  خرد کردن اوست،  راهی جز پناه‌بردن به «بی‌حسی» برایش باقی نگذاشته‌اند که این بی حسی در فیلم به شکل الکلی شدن خود را نشان می‌دهد.

    اما این زن که جایش در سینمای ایران بسیار خالی بود، از کجا وارد زندگی ما شد؟

    این شخصیت زن چند بعدی، متناقض و شکننده  که قرار است نمایندگی کند یک‌نسل را، چگونه در برابر چشمان ما بر پرده خلق شد و‌ از پذیرش نماینده صرف بودن و یا رقت‌انگیز ماندن ویا هر برچسب دیگری سر بازد؟

    آیا پدر تماما غایب ستی، سهمی در ساخته شدن این شخصیت دارد؟ یا دوست‌پسری که پس از رابطهٔ جنسی، او را سیاه‌مست رها می‌کند؟ یا آن مأمور منفور که مانند دیگر ایادی این حکومت پلید، کارش تعدی به زنان است، از هر سن و رنگ و پس‌زمینه‌ای؟ یا نگاه ترحم‌آمیز ستی؟ کدامشان سبب شدند حمیرا به شخصیتهای زن  ماندگار سینمای ایران اضافه شود؟

    به گمان من خلق این شخصیت مدیون سقوط استیصال و رشدش است، به عبارتی او ترجمان فلسفه رالف والدو امرسون است: “تا خرد نشوی، ساخته نمی شوی!” و وقتی شخصیتی چنین ساخته شود، فردیت می‌یابد و‌هویت.

    واقعیت این است که مدت‌ها بود پذیرفته بودم که تیوری معروف “سینمای روایی و  لذت بصیری” لورا مالوی درباره فیلم‌های جدید ایرانی زن محوری که توسط مردان ساخته می‌شوند همچنان صادق است. به این معنا که به سبب “صاحب نگاه” بودن سازندگان ،حتی اگر نگاه عاری از لذت بصری هم باشد،  فیلمسازان مرد در این سال‌ها،‌ قادر نبوده‌اند شخصیت زنی ملموس را بر پرده خلق کنند. اما سهیل بیرقی در “بی داد” موفق شده نگاه مردانه را کنار بگذارد و زنی را بیافریند که علیرغم خصلت‌های غیر متعارفش و‌ناهمگونش، می توان با او همذات‌پنداری کرد.‌

    بررسی این شخصیت در کنار نگاهی به نقش‌های ستی و ببین به تبیین این نظر کمک می‌کند: ستی جوانی است عصیانگر که همدمش کرم ابریشمی است و همراهش دوچرخه ای که تورج می خواندش و‌نامش هم ( تیزی سر داس) برازنده سرسختی اوست. ببین را در عوض شاید بتوان شورشی سر خورده دانست، اما او هم مانند ستی  علیه نرم های جامعه عمل می‌کند گل می‌زند و همدمش سگش است و تتوهایش را فرزندانش می‌خواند. او همچنین علیه نامی که بر او گذاشته اند شوریده است، چون احتمالا اسمش در زمره اسم‌های  حکومت‌پسند است، او‌در واقع  با ببین خواندن خود، ستی و را به دیدن خود دعوت می‌کند.

    نمونه جوانان عاصی را در سینما زیاد دیده‌ایم از “وحشی”،‌ ”شورش بی‌دلیل” و “بانی و‌کلاید” تا “دیوانه از ته دل”، “فرشتگان سقوط کرده” یا نمونه اخیر “ نبرد در پس نبرد”. در سینمای ایران نیز ما به ازای این جوانان را در دهه پنجاه آثار فرزان دلجو دیده ایم. حتی آشنایی تصادفی ستی و ببین هم گویی از فرمول آن آثار بهره گرفته است.

    بدیهی است ستی به خلاف نمونه‌هایی که اشاره شد، شورشی‌ست با دلیل، و به خلاف آثار دلجو، در این فیلم شخصیت مرکزی زن است، اما تغییر دینامیک روابط دختر و‌پسر و‌یا دلیل  داشتن برای شورش، نقش را از تیپ به شخصیت ارتقا نمی دهد و همچنان نقش ستی از نماینده نسل معترض به ستم بودن فراتر نمی‌رود؛ نقشی که شریف است و‌ احترام‌برانگیز اما اگر بخواهیم فرامتنی نگاه نکنیم، چنین پرسوناژی جذاب است اما قوت یک فیلمنامه نیست. ستی مانند میلیون جوان ایرانی معترض، مقاوم و حق طلب دیگری است که از نزدیک‌نمیشناسیمشان اما تحسینشان می کنیم. به تعبیری می توان ستی را  آرکتایپ سینمایی این نسل دانست و آرکتایپها قرار نیست رشد / تغییر کنند.

    تاکید می کنم این ویژگی از اهمیت ستی کم نمی‌کند، اما تک‌ بعدی بودن ستی سبب می‌شود تا چند لایه گی شخصیت حمیرا  پررنگ تر شود. ستی گویی می‌شود بهانه‌ای برای روایت حمیرایی که خود را هرگز روایت‌پذیر ندانسته است.

    آدریانا کاواررو فیلسوف معاصر ایتالیایی معتقد است، ما خود را وقتی قابل روایت می‌دانیم که آن را از زبان دیگری بشنویم و این اتفاقی است که در “بی داد” برای ستی و حمیرا، خواسته یا نا خواسته، رخ داده است.

    ستی، جز آن‌که قرار است فریاد نسل خود باشد، حضورش بهانه‌ای شده برای شناساندن و دیده شدن حمیرا.

    حمیرا که از همان نوجوانی مجبور به مماشات با قوانین تبعیض‌آمیز زادگاهش شده، به فرزندش مماشات نیاموخته. او، سرخورده از عدم ایستادگی در برابر ظلمی که بر نسل او رفته، به فرزندش ایستادگی آموخته است. او  در عین اینکه مانند مادرهای دیگر سخت‌گیر و‌ پیگیر نیست اما  هیچ‌چیز از چشمش پنهان نیست؛ و از این روست که در آن صحنهٔ دردناک که مادر و دختر  می خواهند موفقیت اجرای خیابانی ستی را جشن بگیرند، حمیرا با خشمی توام‌با عدم اعتماد به نفس، به شرمساری ستی از وجود او‌اشاره می کند ‌وبه این شکل حساسیت‌ها وهمچنین وحشتش از “ناکافی بودن” را عیان می‌کند.

    حمیرا، یک مادر متعارف نیست، او بیشترب به شورشیِ شکست‌خورده‌ای‌ می‌ماند که مصرف مدام الکل را پناهگاه خود کرده تا بازنده‌ شدن خود را فراموش کند؛ اما درمیان اینهمه شکست و خشونت، او کشیده به شکست درنقش “مامان ستی‌” تن ندهد. او به قیمت بار دیگر قربانی کردن تن و خرید تحقیر، دختری را که پرورشش تنها دستاورد افتخار آمیز زندگی‌اش است، نجات می دهد. دختری که نمایندهٔ نسلی‌ست که حکومت الکن می‌خواستشان، اما مادرانی چون حمیرا با پرداخت بهایی سنگین و بهره‌گیری از هرچه در توان داشتند-از آوازخوانی و رقصیدن تا گفتاردرمانی و رفاقت و تشویق-کوشیدند تا آن‌ها بدون لکنت حرفشان را بزنند و صاحبِ صدا و آواز و‌فریاد شوند.

    و این از ظرافت‌های دیگر شخصیت‌پردازی حمیراست: بازگشت لکنت زبان ستی در صحنه‌ای که  اوج تحقیر و‌ سرزنش ستی نسبت به حمیرا را  به نمایش می‌گذارد، سبب می‌شود گذشته‌ای آشکار شود که نشان از نقش “مادر حمایتگر” بودن او دارد، از همان مادرهایی که ستی به طعنه از او می‌خواهد تا “یه کمی مامان باشد”. مادری که دست تنها دختری را بزرگ کرده و لکنت زبانش را هم درمان.‌ حمیرا در این صحنه با آن همه مهر و‌صبوری در قبال رفتار تند و‌ ناسپاس ستی، بیش از همیشه نقش مادرانه‌ای خود را بروز می‌دهد و بیش از پیش شایسته همدلی می‌شود.

    فیلم‌ با اینکه به شکلی یکدست از زاویه دید ستی روایت می‌شود، تنها وقتی به حمیرا می رسد، ظرافت‌های فیلمنامه‌ای/شخصیتی را به نمایش می‌گذارد. در فیلم سه بار او را بی‌هوش می‌بینیم: دو بار اول، ستی او را از میان راهرو کشان کشان به اتاق می‌برد؛ بار سوم اما او روی تخت از هوش رفته و این‌بار مأموران، ستی را در همان راهرو کشان‌کشان می‌برند. قرینه‌سازی این نماها، خشونتِ آن‌چه بر سر ستی آمده را بیشتر می‌کند، و زمینه را برای پشیمانیِ حمیرا آماده‌تر. پشیمانی‌ای که نه با حرف و گریه و استیصال، که در عمل -با هوشیاری هشت روزه  و دور ریختن مشروبات الکلی- خود را نشان می‌دهد. پس از آن بی‌هوشی آخر و متعاقب آن تعدی آخر توسط مامور پرونده ستی، حمیرا در‌می‌یابد که بازی جدی‌تر از آن است که تنها بتواند دلخوش باشد به دلیریِ ستی و صدا دادن به او. نوشتم ‌تعدی آخر چون صحنه‌ای پیش ازدستگیری که ستی پس از رفتن دوست پسر حمیرا به خانه‌ای به‌هم‌ریخته شده می‌آید‌و‌حبا حمیرای بیهوش بر تخت افتاده مواجهه می شود، خود بی‌شباهت به صحنهٔ پس از یک تجاوز نیست.

     حمیرا  در آخرین صحنه‌ای که در فیلم حضور دارد صحنه ای که در آن هوشیار است و آن ماسک رقت‌انگیز الکی خوشی و‌ قلدری ناشی از مست را بر چهره نداد، با هق هق می‌گوید: «تو نباید می‌فهمیدی، از من بدت میاد»، و یک‌بار دیگر اعتراف می‌کند که چه در مستی، چه در هوشیاری، تنها نگرانی‌اش از “مادرکافی نبودن” است. او علی‌رغم همهٔ آن‌چه برای ستی کرده، اجازه نداشت شریک شادی مهم‌ترین لحظه زندگی ستی یعنی اجرای خیابانی و‌ پیروزی اینستاگرامی‌اش شود، اما برای شکست و‌ بسته شدن همان صفحه مجازی، به جای درک فداکاری‌اش، به تلخ‌ترین زبان سرزنش می‌شود. حمیرا که پیش‌تر، بابت عدم‌حضورش در اجرای ستی از سر دل‌شکستگی ستی را متلک‌باران کرده بود، این‌باردر برابر خشم و سرزنش‌های ستی،‌ دستان او  می‌بوسد و جز عذرخواهی چیزی بر زبان نمی‌آورد، چرا که حمیرای پس از این تجربهٔ مخوف دستگیری ستی و تمکین از مامور حکومتی، دیگر حمیرای قبلی نیست، او تکههای خرد شده وجودش را دارد جمع می کند و خود را دوباره می‌سازد. تغییر شخصیت حمیرا در نتیجه طی مسیر ستی، در فیلم‌ نمود دارد. در تقابل با رشد شخصیتی حمیرا، می‌بینیم که به‌جز بازگشت لکنتِ زبان، ستی پیش و پس از زندان همان دختر سرتق سابق است؛ گویی فیلم روایتگر از رخوت به در آمدن حمیراست و نه به خود باوری رسیدن ستی برای شکستن سد ممنوعیت تک‌صدایی خواندن زنان.

    آنجایی ما مطمئن می‌شویم که حمیرا دیگر آن شمایلِ تنهای شکست‌خورده‌ای که از او دیده بودیم نخواهد بود، که ستی به ببین می‌گوید: «نمی‌خوام برم خونه، از مامانم خجالت می‌کشم». این جمله برای مخاطبی که احیاناً دلش جا نمانده با حمیرایی که بوی گند بدن مرد متجاوز بر تنش مانده، تلنگری است برای به یاد آوردن تنهایی و استیصال بیان ناشدنی او. لازم به توضیح نیست که آنچه بر سرحمیرا آمده تعریف دقیق تجاوز جنسی است؛ مردی در موقعیت قدرت از زنی مستاصل سو استفاده جنسی کرده است.

    همین یک جمله‌ی اعتراف ستی به بی انصافی که در حق مادرش کرده، در کنار اعتراف پیشتر حمیرا به ناکافی بودن، چرخه سفر زنانه مورین مرداک را برای ستی کامل می‌کند و سبب می‌شود ستی از جایگاه آرکتایپی‌اش ناگهان پایین بیاید و با طی مراحل چرخه مرداک زن شود:

    a) از مادر جدا می شود،‌ b) طغیان می کند/آغاز سفر c) به مردی که بیست سال از خودش بزرگ‌تر است نزدیک‌ می‌شود تا خود را در دنیای مردانه  پدری که نیست تبیین کند، d) خشونت دنیای زن ستیز را تجربه می کند، e) جنگ آخر را با مادر (به تعبیر مورداک با زن بودن خود) می‌کند، f) شرمساری را کنار میگذارد زنانگی خود باز می‌گردد و‌آماده آشتی با مادرش می‌شود.

    در واقع چرخه‌ای شفا بخشی و آشتی با زنانگی که حمیرا به دلیل شرایط زیستی‌اش نتوانسته بود کامل کند را، ستی با حمایت حمیرا کامل می کند و به شفابخشی می‌رسد. شفایی که رمز شکست زن‌ستیزی است.


    برای بیشتر خواندن درباره انطباق سیر و سلوک‌زنان ایران بر چرخه مورین مرداک پس از “زن،زندگی، آزادی”، به مقاله “ سفری که هیچ کم نداشت” نوشته مهشید زمانی رجوع کنید.

    سینمای ایران
    اشتراک Email Telegram WhatsApp Copy Link
    مقاله قبلیفلسفه انتظار در سینما | هایدگر و زمان به مثابه امکان
    مقاله بعدی ایرانِ حاتمی؛ میان خاطره و خیال | زیبایی‌شناسی ایرانی در سینمای علی حاتمی
    مهشید زمانی

    مطالب مرتبط

    الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

    محسن مومن‌زاده

    مک کارتیسم، فساد مطبوعات، و دنیای نوآر در «بوی شیرین موفقیت» الکساندر مکندریک

    پرویز جاهد

    نازا؛ دستور زبان کشتار | تأملی بر مستندی درباره زبان و سازوکارهای پنهان کشتار در غزه

    مینا ایران‌فدا
    نظرتان را به اشتراک بگذارید

    Comments are closed.

    پیشنهاد سردبیر

    شکستن بت بزرگ | یادداشتی بر فیلم پیرپسر به کارگردانی اکتای براهنی

    دنیای نوآرگونه مسعود کیمیایی | تحلیل مولفه‌های تماتیک و بصری نوآر در سینمای جنایی کیمیایی

    مستند «ترانه» پگاه آهنگرانی: معرفی، واکنش‌ها و تحلیل

    ما را همراهی کنید
    • YouTube
    • Instagram
    • Telegram
    • Facebook
    • Twitter
    پربازدیدترین ها
    Demo
    پربازدیدترین‌ها

    الگوریتم قصابی و مهندسی سکوت: کالبدشکافی فرم و حقیقت در مستند «نازا» (Naza – 2026)

    مک کارتیسم، فساد مطبوعات، و دنیای نوآر در «بوی شیرین موفقیت» الکساندر مکندریک

    آیا چیزی به اسم شاهنامه به نثر روان وجود دارد؟

    پیشنهاد سردبیر

    شکستن بت بزرگ | یادداشتی بر فیلم پیرپسر به کارگردانی اکتای براهنی

    امیرمهدی عسلی

    آن سوی فینچر / درباره فیلم Mank (منک)

    امین نور

    انقلاب به مثابه هیچ / بررسی فیلم باشگاه مبارزه

    پویا جنانی

    مجله تخصصی فینیکس در راستای ایجاد فضایی کاملا آزاد در بیان نظرات، از نویسنده‌ها و افراد حرفه‌ای و شناخته‌شده در زمینه‌های تخصصیِ سینما، ادبیات، اندیشه، نقاشی، تئاتر، معماری و شهرسازی شکل گرفته است.
    این وبسایت وابسته به مرکز فرهنگی هنری فینیکس واقع در تورنتو کانادا است. لازم به ذکر است که موضع‌گیری‌های نویسندگان کاملاً شخصی است و فینیکس مسئولیتی در قبال مواضع ندارد.
    حقوق کلیه مطالب برای مجله فرهنگی – هنری فینیکس محفوظ است. نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است.

    10 Center Ave, Unit A Second Floor, North York M2M 2L3
    • Home

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.